متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١١١ - بحث صفات

ولى معنى انحصار مذكور نه اينست كه براى خداوند متعال ديگر صفتى نيست، بلكه شايد از جهت حل مشكلاتى باشد كه در تحقيق اين صفات موجود است. وگرنه صفات ثبوتيه‌ى خداوند خيلى زياد است، و ميزان كلّى آن چيزى است كه فوقا بآن اشاره شد.

(٢) صفات سلبيه:

هر وصفى كه مستلزم نقصى در ذات و يا در كارهاى حضرت خداوند (ج) باشد، صفات سلبيه ناميده ميشود. مانند اينكه: خداوند جسم نيست، محتاج نيست، شريك ندارد، ظالم نيست، عبث كار نيست و ...[١].

صفات ثبوتيه دو نوع ميباشد.

(١) صفات ذاتيه‌

(٢) صفات فعليه‌

صفات ذاتيه اوصافى است كه براى ذات واجب الوجود ثابت است و ممكن نيست كه واجب الوجود بدون آن صفات باشد مانند حيات، علم قدرت، و در تفسير صفات ذاتيه، دو نظريه مشهور را ذكر ميكنيم.

فلاسفه‌ى اماميه معتقدند صفات ذاتى خداوند عين ذات مقدسه‌ى او يمباشد علم و قدرت و حيات او نفس ذات و حقيقت اوست و جز در عالم مفهوم ذهنى، تغايرى بين ذات و صفات نيست. يعنى در خارج‌

[١] ما در اينجا مباحث عدل را در صفات سلبيه ادغام نموديم.