متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٤٧ - (٥) توحيد

و مراد از سمع و بصر همين حالت زائده است، ولى در انسان و حيوان و پاره‌اى ديگرى از ماديّات اين حالت بدون عضو جسمى (چشم و گوش) ممكن نيست، ولى در واجب الوجود اين حالت بدون عضو ممكن است.

نظريه‌ى اوّل منسوب بجمعى از علماى اماميه و اكثر يا همه‌ى فلاسفه و بعضى از معتزله است.

نظريه‌ى دوم منقول از اشاعره است، و ظاهرا شيخ شهاب الدين سهرودى رهبر فلاسفه‌ى اشراقى و صدر المتألّهين صاحب اسفار زعيم حكمت متعالى نيز همين نظريه را پسنديده‌اند.

مطلب هفتم در حيات خداوند

حياتى كه در حيوان (بشمول انسان) تصور مى‌شود درباره‌ى خداوند تصور نمى‌شود زيرا خداوند جسمانى و داراى مزاج نيست و لذا نظريات چندى در تفسير حيات خداوند ابزار شده كه بنظر نگارنده تمام آنها بدون دليل و فاقد ارزش علمى است، و در قرآن و سنّت قطعى نبوى هم حقيقت حيات خداوند (ج) بيان نشده و نگارنده اين احتمال را ميدهد كه مراد از حيات واجب الوجود فقط وجود او باشد و اللّه العالم.

(٥) توحيد

توحيد بر چند گونه است ..

«الف» نفى شركت در وجوب وجود.

واجب الوجود يكى است، و محال است كه شريك داشته باشد،