متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢١٢ - (٤) مكان حساب و دوزخ و بهشت

(٤) مكان حساب و دوزخ و بهشت‌

تا زمانيكه هيئت بطليوسى در جهان فكرى و علمى انسانها حكومت ميكرد، سؤال كردن از مكان قيامت (يعنى مواقف حساب و بهشت و دوزخ) سؤال مهمّى بوده و تا جائيكه حافظه و تتبع نگارنده يارى ميدهد هيچك از فلاسفه و متكلّمين نتوانسته‌اند جواب درستى براى دفع اين سؤال پيدا كند چه جوابهاى موجود غلط و حتّى بعضى از آنها مخالف خود قرآن مجيد است.

بلكه نابغه‌ى شهير جهان فلسفه صدرالدين شيرازى در كتاب بزرگ اسفار خود درباره‌ى اين سؤال چنين ميگويد:

ان اعضل شبه الجاحدين للمعاد الجسمانى و اعظم اشكالات المنكرين للجنّة و النّار ... هو طلب المكان لهما ...[١]

همانا پيچيده‌ترين شبهات مخالفين معاد جسمانى و بزرگترين اشكالات منكرين دوزخ و بهشتى كه در دين اسلام قطعى است سؤال كردن از مكان و جاى دوزخ و بهشت است.

اساس اشكال اينست كه قرآن مقدس در دو آيه‌[٢] وسعت بهشت را باندازه‌ى وسعت تمام آسمانها و زمين معرفى نموده، در حاليكه قواعد هيوى بطلميوسى ميگفت دنياى مادى عبارت از افلاك نه‌گانه‌ايست كه يكى بر ديگرى مانند پوستهاى پياز محيط هستند، و مركز اين عالم كره‌ى زمين ما است، و ستاره‌ها در فلك هشتم ميخكوب ميباشند

[١] ص ٣٠٢ ج ٩ طبع جديد

[٢] آل عمران ١٣٣- الحديد ١٢١