متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٨ - رفع اشتباه
واقع شده است.
ممكن الوجود كه عبارت از تمام موجودات مادى و مجرد (بر فرض ثبوت مجردات ممكن) است مخلوق آفريدگار جهان است.
ممتنع الوجود از قبيل اجتماع وجود و عدم (با حفظ تمام وحدات معتبره در تناقض) اجتماع دو ضد، دور، تسلسل، و امثال آن از قبيل دو دو سه در بطلان ميباشد.
رفع اشتباه
حالا ممكن است بعضىها استبعاد كنند كه چطور وجود و هستى موجودى عين ذات او بوده و بدين وسيله ازليّت و ابديّت داشته باشد و در هستى خود از علل خارجى بىنياز باشد؟
ولى بايد متوجه بود كه همچه يك موجودى را كه واجب- الوجود مينماميم تمام عقلاى جهان و دانشمندان بشريت پذيرفتهاند، مادييّن مانند مليين (خداشناسان، متافيزيسنها) چنين هستى را قبول دارند، و در دنيا احدى منكر آن نيست، بلكه مورد اتفاق همه عقول انسانها است و گويا از مسلّمات فطرت بشر است.
بلى! گفتگوئى كه است اينست كه اين موجود غير مخلوق و مبدء همه موجودات آيا ماده و تحت تسلّط زمان و مكان و تحول است يا اينكه از مادّه و آثار آن مجرد بوده و مافوق طبيعت است؟
چنانچه بعدا بطور تفصيل ما باين موضوع رسيدگى خواهيم نمود.
باز هم براى روشنى بيشترى مثال ديگرى (تمثيل ناقص است)