متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٨٨ - (ج) علم شيمى

آمده، و اين لحظه تقريبا پنج بيليون سال پيش بود[١].

(ج) علم شيمى‌

(جان كلولند كوثرن) رياضى‌دان و شيمى‌دان ميگويد:

.... ترقى عظيمى كه در صد سال گذشته نصيب علوم فيزيك و از جمله شيمى شده بيشتر از راه بكار انداختن (روش علمى) در تحقيقات مربوطه بماده و انرژى بوده است.

در قسمت تجربى اين تحقيقات، همه‌ى كوشش بر آن است كه هر احتمال شناخته شده‌اى را كه بنابر آن نتائج حاصل شده منحصرا از تصادف بدست آمده از ميان بردارند، اين تحقيق بصورت قطعى در گذشته نشان دارد و در آينده نيز چنين خواهد كرد كه حتى رفتار ماده‌ى بى‌حس نيز پيرو اتفاق و تصادف نيست، بلكه برخلاف از (قوانين طبيعى) معينى تبعيّت ميكند غالبا صحت يك قانون مدتها پيش از آنكه دليلى براى وجود و كيفيت عمل آن كشف شده باشد، حالت استقرار پيدا ميكند، ولى چون اوضاع و احوالى كه با آنها قانون صحت دارد، شناخته شود، علماء شيمى يقين دارند كه در چنان اوضاع و احوال قانون كار ميكند و نتائج مشابه با نتائج اوضاع و احوال‌هاى مشابه گذشته ببار مى‌آورد اگر رفتار ماده و انرژى تابع اتفاق و تصادف و شانس بود، اين دانشمندان هرگز نميتوانستند چنين يقين و اطمينان پيدا كنند، و هنگاميكه بالاخرة دليل آن پيدا شد كه‌

[١] ص ٥٥ اثبات وجود خدا