متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٥ - سبب احتياج موجودات امكانى

ايده‌اليست هستند زيرا مخالف فلسفه و سايش (عقل و تجربه) و حس و فطرت سخن ميگويند.

احتياج ممكن و سبب آن‌

از بيانات گذشته دانستيم كه ماهيت ممكن اقتضاء وجود و عدم را ندارد، يعنى قطع نظر از اغيار خواهش هستى و نيستى را ندارد، تفسير مفهوم ممكن همين است قطع نظر از اينكه مصداق آن در خارج چيست و كيست؟ زيرا ما فعلا در بيان تحليل و تفسير مفاهيم امكان و وجوب و امتناع هستيم نه تشخيص مصداق خارجى آنها و اين بحث تشخيصى، بعدا مورد تحقيق قرار خواهد گرفت.

وقتيكه مفهوم ممكن دانسته شد تصديق اين موضوع كه (هر ممكن در وجود خود محتاج بخارج خود ميباشد و اين عوامل خارجى استند كه هستى و يا نيستى او را معين ميكنند) سهل ميشود و بعبارت واضحتر عقل چون اجتماع نقيضين (وجود و عدم يك شئ در حال واحد و يك جا) را قبول ندارد لذا ممكن در خارج يا موجود است يا معدوم، وجود ممكن مستند بوجود سبب اوست و عدم آن از عدم سبب وجودى آن (دقت شود).

سبب احتياج موجودات امكانى‌

موضوع بالا مورد اتفاق نظر تمام دانشمندان جهان (باستثناء بعضى از كوتاه‌فكران قديم و حاضر) است ولى مطلبى كه محل‌