متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٤٦ - مطلب ششم در سمع و بصر خداوند

مطلب پنجم در عموم علم خداوند

دليل دومى كه براى عموم قدرت ذكر كرديم، براى اثبات عموم علم نيز كفايت ميكند، چون خداوند فاعل مختار است، و فاعل مختار بفعل خود علم دارد.

پس خداوند بهمه‌ى ممكنات علم دارد، و بطريق ازلى بذات خود نيز علم دارد، و دليل اول عموم قدرت براى عموم علم خيلى روشن است كه نيازى به بيان ندارد.

مطلب ششم در سمع و بصر خداوند

خداوند مادّى و جسمانى نيست، نه جسم دارد و نه خواص جسم در حق او متصور است. لذا حواس پنجگانه‌اى كه ما داريم خداوند فاقد آنها است، نه سامعه دارد و نه باصره و نه لامسه و نه ذائقه و نه شامه، و اين موضوع واضح است.

ولى قرآن مجيد براى خداوند بينائى و شنوائى اثبات نموده و خداوند را سميع و بصير معرّفى ميكند فلاسفه و متكلّمين درين باره اقوالى دارند كه ما دو قول آنها را درينجا ذكر ميكنيم.

(١) اينكه مراد از سمع و بصر علم خداوند به مبصرات و مسموعات (چيزهاى ديدنى و شنيدنى) است و امر زائدى ماوراى مطلق علم او نيست.

(٢) بين دانستن و ديدن و شنيدن فرقى است، زيرا ديدن و شنيدن (ادراك حسى) حالت زائدى دارد كه در مجرد دانستن نيست،