متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٢ - اعتبار احكام عقلى غير حسّى

اين ايراد در سرنوشت فلسفه و احكام عقلى تأثير فراوانى دارد و در خور دقت و توجه شايان است و ما بكمك خداوند آنرا مورد بحث قرار داده و به بهترين منطق آنرا باطل ميسازيم.

ادراكات انسانها سه منبع دارد، و همين منابع سه‌گانه است كه موجب معلومات و مدركات انسانها ميگردد.

(١) حواس پنجگانه ظاهرى، باصره، سامعه، ذائقه، لامسه، شامه،

(٢) وجدان و يا حس باطنى كه بوسيله آن گرسنگى، غم شادى، و سائر صفات نفسانى درك ميشود.

(٣) عقل يعنى همانطوريكه عقل در حيات تأثير دارد، بدون از احتياج به حواس نيز ادراكاتى دارد كه بنام مستقلّات عقليّه و غيره ياد ميشود، چنانچه مدركات حواس را محسوسات و مدركات وجدان را وجدانيات ميگويند.

اكثر عقلا و دانشمندان بشرى قائل باعتبار و حجيّت تمام اين ادراكات هستند، و براى مدركات آنها واقعيت‌شان را قبول دارند، چه اين واقعيت در خارج باشد يا در افق ديگر، جماعتى منكر همه معلومات و مدركات هستند و هيچ چيز را قبول ندارند و همه كائنات را موهوم ميدانند، و اين طائفه باسم سوفسطائى‌ها معروفند، افلاطون و ارسطو تا حدود زيادى با فلسفه خود مردم را از شر آنها نجات دادند ولى پس از ارسطو طايفه‌ى ديگرى پديد آمدند، كه مانند اسلاف خود