متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٣٢ - حل مشكله شرور

بلى لازمه‌ى حكمت، نكردن بدى و ترك قبايح و شرور است نه نتوانستن، مثلا ما و شما توانائى برهنه شدن را در بازار و كوچه داريم، ولى با قدرت مذكور هرگز چنين كارى نخواهيم نمود.

از دو دليلى كه براى اثبات حكمت خداوند اقامه شد دانسته مى‌شود، هيچ كار شر و قبيحى كه خير و صلاح در او نباشد و يا باشد ولى كمتر از جنبه شرّ او باشد از خداوند سر نمى‌زند، بلكه همه‌ى كارهاى او خلاص المصلحة يا غالب المنفعة است، و بايد چنين هم باشد زيرا:

اولا صدور شرّ ولو در يك مورد با قدرت بر ترك آن قبيح است، و قبيح از حكيم روا نيست.

ثانيا صدور شر و قبيح، ترجيح مرجوح بر راجح است يا ترجيح بلامرجح و هر دو باطل است.

ثالثا كارهاى خدا همه روى منافع مخلوق او استوار است، و نميشود كارى كه شرّ مطلق و يا شرّ كثير باشد انجام دهد،

حوادثى را كه ما شرّ ميدانيم (از قبيل طوفانها، قحطى‌ها، مرضها، مردنها، و غيره) مسلّما خير آنها بيشتر از شرّ آنها است چه براى ما و چه براى نظام عمومى عالم و چه براى هر دو.

بلى واجب الوجود حكيمى كه ترك اصلح و انفع و اكتفاء براجح و صالح نمى‌كند چطور مرتكب مرجوح و قبيح ميشود.

مشكله شرور از آنچه كه ذكر كرديم (بحمد اللّه) حل شد و