متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٩ - امتياز فلسفه از علم

مى‌آوريم، رطوبت همه چيزها از آب است ولى رطوبت آب ذاتى آب است و از جاى ديگر نيامده، بلى خود آب بنوبه خود يكى از موجوداتى است كه از دو عنصر مخصوصى بعمل آمده ولى رطوبت و ترى آب از خود اوست روشنائى همه چيز بنور است و روشنى نور بخود نور است و بچيز ديگرى روشن نشده، چربى همه چيز بروغن است، ولى چربى روغن از جاى ديگر نيامده.

بهمين تقريب ميگوئيم وجود كائنات از طرف واجب الوجود است ولى وجود او ذاتى اوست، بلكه هستى وى نفس ذات او ميباشد.

امتياز فلسفه از علم‌

موضوع فلسفه وجود، و مسائل فلسفه عبارت از آثارى است كه بر وجود بدون كدام حيثيّت ديگرى عارض ميگردد. مثل امكان، وجوب، وحدت، كثرت، عليّت و معلوليّت و امثال آنها و از عدم و بعضى احكام آن مانند امتناع بمناسباتى بحث ميشود.

آثاريكه بلحاظ خصوصيّات فيزيكى و هندسى و رياضى و شيميائى و غيره بر موجود عارض ميگردد، از قلمرو فلسفه خارج بوده و بعلوم تجربى مربوط ميگردد، و از جمله‌ى مسائل علوم شمرده ميشود.

لذا افق فلسفه وسيع و احكام او عمومى‌تر ميباشد و بجهات معينه‌اى اختصاص ندارد. برعكس علوم تجربى كه هر كدام آنها از يكرشته مسائل معينه‌اى كه بيك موضوع خاصى (كه خصوصيّت زايدى چون طبيعى و مقدارى و عددى و غيره بر اصل عنوان وجود