متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٥٩ - تحليل و تفسير امر بين امرين

اراده‌ى محمود و اراده‌ى دكتر بر بقاى اتصال سيم برق و دادن قدرت هر دو مؤثر است.

نگارنده نظريه‌ى اخير را مطابق حقيقت و حس و عقل و شرع ميداند و بآن معتقد است.

در پايان بحث توحيد خالق و صانع باين آيه توجه بفرمائيد:

قُلْ مَنْ رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ قُلِ اللَّهُ قُلْ أَ فَاتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِهِ أَوْلِياءَ لا يَمْلِكُونَ لِأَنْفُسِهِمْ نَفْعاً وَ لا ضَرًّا: قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمى‌ وَ الْبَصِيرُ أَمْ هَلْ تَسْتَوِي الظُّلُماتُ وَ النُّورُ أَمْ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكاءَ خَلَقُوا كَخَلْقِهِ فَتَشابَهَ الْخَلْقُ عَلَيْهِمْ قُلِ اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ وَ هُوَ الْواحِدُ الْقَهَّارُ (الرعد/ ١٦).

بگو (رسول من) كيست پروردگار آسمانها و زمين؟ بگو خدا، بگو آيا برگزيدند اوليائى (غير از خدا) كه مالك نفع و ضررى براى خود نيستند، بگو آيا كور و بينا برابردند؟ آيا تاريكيها و نور يكسانند؟ آيا براى خدا شريكهائى قرار داده‌اند كه آفرينشى داشته‌اند مانند آفرينش خدا پس مشتبه شده باشد بر آنها آفريدن؟ بگو خداوند خالق هر چيز است و او يگانه‌ى قهار است (و همه چيز مسخّر اراده‌ى اوست).

درين مقام تنها مجوس است كه منكر توحيد خالق بوده، و براى عالم دو مبدء قائل شده‌اند، يكى يزدان كه مبدء خير است و يكى اهرمن كه مبدء شر است و ما در بحث حكمت موضوع شرور را تحليل كرديم و سببى براى اعتقاد بوجود اهرمن باقى نگذاشتيم.