متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٢٢ - (٧) ميزان و صراط و زمان حساب
روز قيامت آلات سنجشى ذكر شده[١] در آن روز عملها وزن ميشود، ولو بمقدار دانهى خردلى باشد.
لكن حقيقت اين آلات معلوم نيست، و بعضيها خيال كردهاند كه ترازوئى است، مانند ترازوهاى زمان قديم كه دو پله و شاهين دارد، اين تفسير معلول وضع محيط اين اشخاص بوده، زيرا آنها آلاتى براى وزن جز ترازوهاى كذائى قديم كه امروز هم در بعضى از جاها ديده مىشود نديده بودند، در حاليكه ما امروز آلاتى را براى وزن در دست داريم كه با ترازوهاى آن زمان اصلا شباهت ندارد.
بلى قرآن مقدس براى وزن عقائد و اعمال ما ميزانهائى را ذكر كرده ولى حقيقت و ماهيّت اين ميزانها (آلات وزن) از نظر قرآن و از نظر علم بطور قطعى معلوم نيست و نبايد از خود تفسيرهاى بى اساس نمود[٢] بزرگترين ايرادى كه بر وزن اعمال در كتب كلامى صورت ميگرفت عدم قابليت اعمال كه عرض است براى وزن است، ولى با التفات با اينكه انرژى وزن دارد ايراد مذكور باطل ميگردد، زيرا اعمال انرژى است و انرژى برخلاف پندار عوام نابود شدنى نبوده و مادهّى متلاشى شده ميباشد و در صورت لزوم تبديل آن به
[١] اعراف ٨- ٩ كهف ١٠٥- انبياء ٤٧- مؤمنين ١٠٢- ١٠٣ قارعة ٦- ١١
[٢] براى مزيد اطلاع ميتوان به تفسير فخر رازى و بحارالانوار مجلسى و مقدمهى تفسير صافى و كتب علم كلام مراجعه نمود.