متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٢٦ - (٧) ميزان و صراط و زمان حساب

طول روز قيامت كه روز حساب و تفتيش عقائد و اخلاق و اعمال بندگان است بطور واضح معلوم نيست آياتى كه عروج بعضى از ملائكة را در روزيكه طول آن هزار سال معمولى ما است و يا عروج روح و ملائكة را در روزيكه طول آن باندازه پنجاه هزار سال معمولى ما است بيان ميدارد (تنزيل ٥- معارج ٥) ارتباطى بروز قيامت ندارد زيرا معلوم نيست روز عروج ملائكة مذكور چه موقع است.

حتّى از آيه‌ايكه در سوره حج است نيز نميشود بر اين موضوع استدلال نمود وَ يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذابِ وَ لَنْ يُخْلِفَ اللَّهُ وَعْدَهُ وَ إِنَّ يَوْماً عِنْدَ رَبِّكَ كَأَلْفِ سَنَةٍ مِمَّا تَعُدُّونَ‌، در رسيدن عذاب، كفّار عجله دارند، خداوند هرگز خلاف وعده نخواهد نمود، مسلّما روزى- يكروزى پيش پروردگارت مانند هزار سالى است كه حساب ميكنيد (يعنى از سالهاى معمولى خودتان) رواياتى كه اين آيات را بروز قيامت تفسير كرده‌اند داراى صحتى كه موجب اطمينان انسان بآنها گردد نيستند (مراجعه شود به تفسير برهان.)

بلى روز قيامت مسلّما باندازه روزهاى كره زمين نيست، زيرا كره حساب حتما از كره زمين بزرگتر است و ممكن كه حركت وضعى آن خيلى كند و بطى باشد لذا روز آن ممكن است صدها يا هزارها برابر روز زمين باشد مگر در همين كره كوچك ماه روزش مطابق ١٤ روز زمين نيست، آيا حركت وضعى بزرگ خانواده منظومه‌