متافيزيك از نظر رئاليزم - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٠٦ - ماديها چه ميگويند؟
(٦) علت جهان اگر فاعل مختار و خالق عالم و حكيم ميبود بايد تمام كارهاى او داراى هدف و حكمت ميبود، در حاليكه غرض و فائده بسى از موجودات بر ما معلوم نيست.
علوم هزاران فائده و حكمت تعدادى از موجودات را بدست آورده و نظام عالم، عقول بشر را بتعجب بلكه بتحير انداخته و اين نظام دليلى قطعى و برهان يقينى بر علم و قدرت و حكمت و تدبير آفريدگار جهان است، و جهل ما بفوائد پارهاى از موجودات دليل بر نبودن فائده نيست، بشر در سابق خيلى از اسرار موجودات را نميدانست امروز ببركت علم بآنها آشنا شده چيزهائيكه امروز بنظر ما بىفايده و يا احيانا مضر جلوه ميكند در آينده بر اثر ترقى علوم داراى منافع و فوائد زيادى خواهند شد.
ماديّين پارهاى از حوادثى را كه براى بشر موجب نقص و شرّ و ضرر است برخ خداشناسان ميكنند و ميگويند اگر خلقت تابع اراده مىبود اين قبيل حوادث در حلقه هستى داخل نميشد.
نگارنده جواب اين شبهه را بطور مسبوطى در رسالهى (حل ٦٦ سؤال دينى) خود داده است. و درين كتاب در بحث حكمت خداوند، بنحو ديگرى بآن جواب مفصلّى خواهيم داد.
خواننده عزير:
اگر انسان عاقلى داخل يك كارخانه بزرگ طيارهسازى يا توليد برق و غيره شود و فوائد اكثر اجزاء و ماشينهاى كارخانه را