حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ٩٤ - اولين نام گذار و جمع آورنده قرآن

قرائت عثمان بود[١].

«حجاج» كار را به حدى رسانده بود كه به وقاحت مى‌گفت: از عبد هذيل (يعنى ابن مسعود) تعجب مى‌كنم! فكر مى‌كند كه قرآن خداوند را مى‌خواند به خدا قسم آنچه را او مى‌خواند رجزى از رجزهاى اعراب است. و به خدا سوگند اگر بر عبد هذيل دست مى‌يافتم گردنش را مى‌زدم. و اگر قرائت او را در مصحف ببينم آن را پاك مى‌كنم حتى اگر هم شده با دنده خوك باشد[٢].

اوّلين نام‌گذار و جمع‌آورنده قرآن‌

روايات اهل سنت مى‌گويند: اوّلين كسى كه قرآن را جمع‌آورى كرد و آن را از پراكندگى نجات داد ابو بكر بود[٣] و پيش از آن متفرق بود.[٤] در مورد اوّلين نامگذارى هم مى‌گويند: اوّلين كسى كه پس از جمع‌آورى قرآن (مصحف)، آن را مصحف ناميد ابو بكر بود. در اين باره روايت زير را نقل مى‌كنند:

ابو بكر بعد از جمع‌آورى قرآن به اصحابش گفت: براى اين مصحف نامى پيدا كنيد و يا آن را نامگذارى نماييد عده‌اى گفتند: نام اين مصحف را «انجيل» بگذاريد. اين نام، پذيرفته نشد. و اصحاب آن را مكروه داشتند. عده ديگرى گفتند: نامش را «سفر» بگذاريد. اين نام را هم به دليل داشتن ريشه يهودى، مكروه دانسته و نپذيرفتند.

ابن مسعود گفت: حبشى‌ها كتابى دارند كه آن را «مصحف» مى‌نامند. اين نام‌

[١] رك: شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد معتزلى، حنفى، ج ١٣، ص ٢٢٣.

[٢] مستدرك حاكم، ج ٣، ص ٦٥٦ و تلخيص مستدرك ذهبى، در همان صفحه، تهذيب تاريخ- دمشق، ج ٤، ص ٦٩. الغدير، ج ١٠، ص ٥١ به نقل از: مستدرك، تهذيب، البداية و النهايه، ج ٩، ص ١٢٨. به نقل از: ابى داود و ابن ابى خيثمه.

[٣] رك: محاضرات الادباء، ج ٢، جزء ٤، ص ٤٣٣. فتح البارى، ج ٩، ص ١٣. تاريخ الخلفاء، ص ٧٧. مباحث فى علوم القرآن، ص ١٢٨ و ١٣٣. بحوث فى تاريخ القرآن و علومه، ص ١٢٥. الاتقان، ج ١، ص ٥٩ به نقل از: مغازى ابن عقبه. البرهان زركشى، ج ١، ص ٢٣٥ به نقل از: بيهقى و مآثر الانافة، ج ١، ص ٨٥ و ٨٦.

[٤] مآثر الانافة، ج ١، ص ٨٥ و ٨٦. مباحث فى علوم القرآن، ص ١٢٨ و ١٣٣ و بحوث فى تاريخ القرآن و علومه، ص ١٢٥ و غيره.