حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ٦١ - نكات روشنگر

هم چنان كه عسقلانى و ديگران تصريح مى‌كنند: اوّلين كسى كه در مكه آيات قرآن را نوشت عبد اللّه بن سعد بن ابى سرح بود[١].

ابن كثير هنگام رد ادعاى اوّلين كاتب وحى بودن ابى بن كعب مى‌گويد: «ابى بن كعب هنگام نزول سوره‌هاى مكى نبود و آنها را صحابه مكى نوشتند[٢]».

ب: بعيد نيست مسلمانان آنچه را كه در مكه از آيات قرآن نوشته بودند به مدينه آوردند و براى همين است كه در ميان سوره‌هاى مدنى گاهى آيات مكى مشاهده مى‌شود اگر چه گفته مى‌شود مسلمانان آيات مكى را حفظ كرده بودند و بعدها در مدينه آنها را تدوين نمودند.

ج: اوّلين آيات نازله بر پيامبر- ص- آيات اول سوره علق كه از قرائت و كتابت و ادوات كتابت نام مى‌برد. و گفته مى‌شود اين آيات به صورت مكتوب نازل گشته است‌[٣]. در اين آيات تشويق خاصى از كتابت به عمل مى‌آيد. و اين تشويق در ديگر آيات قرآن كريم به صورت‌هاى متعدد از جمله نام بردن تمام ادوات كتابت ادامه مى‌يابد.

دليل سوم: «از من جز قرآن را ننويسيد»:

اهل سنت از پيامبر روايت كرده‌اند- اگر چه ما بخلاف آن معتقديم- كه حضرتش اجازه نوشتن چيزى جز قرآن را نمى‌داد و او بود كه فرمود: «از من جز قرآن را ننويسيد و هر كه جز آن چيزى نوشته است، آن را پاك كند»[٤] و اگر هم اين حديث صحيح باشد مربوط به كاتبان وحى است و اين هم نتيجه دقت و علاقه پيامبر- ص- به حفظ آيات و

[١] فتح البارى، ج ٩، ص ١٩ و السيرة الحلبية، ص ٣٢٦.

[٢] البداية و النهاية، ج ٧، ص ٣٤٠.

[٣] الاتقان، ج ١، ص ٢٤ به نقل از: ابن اشته در كتاب المصاحف و ر ك: علوم القرآن الكريم، ص ١٥٤.

[٤] ر ك: تأويل مختلف الحديث، ص ٢٨٦. جامع بيان العلم، ج ١، ص ٧٦. مسند احمد، ج ٣، ص ١٢، ٢١، ٣٩ و ٥٦ و ج ٦، ص ١٨٢. سنن دارمى، ج ١، ص ١١٩. تقييد العلم، ص ٢٨- ٣٢.

مجمع الزوائد، ج ١، ص ١٥١ به نقل از: بزار. كنز العمال، ج ١، ص ١٧٩ به نقل از: بزار. اسرار المرفوعه، ص ٩ به نقل از: مسلم و ترمذى و نسائى. صحيح مسلم، ج ٨، ص ٢٢٩ و فتح البارى، ج ٩، ص ١٠ و ١١.