حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ٢٣٩ - قراء در زمان ما

قراء در زمان ما

بد نيست در اينجا سخن ابن قتيبه را درباره يكى از قراء سبعة- حمزة بن حبيب زيّات- نقل كنيم:

«... به اضافه مخالفت با مذاهب بيانى عرب و افراط در مد، همزه، اشباع، زياده‌روى در «اضجاع» و ادغام و دشوار كردن تعليم قرآن بر متعلمين و سخت كردن آنچه را كه خداوند آسان كرده بود با همه اينها، وى مردم عوام و ساده‌لوح را فريب داده بود به اين دليل كه قرائت وى دشوار است. نقل مى‌كنند: حمزه هنگام قرائت فك‌هايش متورم شده از هم جدا مى‌شد، رگهاى گردنش كلفت مى‌گشت و مرتب عرق مى‌ريخت. و اين بندگان خدا و ساده‌لوحان، اين قرائت را فضيلت مى‌دانستند و وى را ماهر در كار قرائت مى‌پنداشتند.

هر چند كه نه پيامبر چنين قرائت مى‌كرد نه نيكان سلف و نه تابعين آنها و آگاهان و عالمين به قرائت بلكه قرائت آنان آسان بود[١].» اى كاش ابن قتيبه با ما بود و نگاهى به قراء معاصر مى‌انداخت و مصاديق حمزة بن حبيب را يك‌به‌يك به شماره در مى‌آورد مانند: عبد الباسط محمد عبد الصمد، مصطفى اسماعيل و مانند آنها و مى‌ديد همان‌طوركه عوام آن روز فريب قرائت حمزه و ديگران را مى‌خوردند امروز هم فريب عبد الباسط و هم‌پالكى‌هايش را مى‌خورند. واقع مطلب همان‌طوركه ابن قتيبه هم گفت- قرائت پيامبر- ص- ائمه- عليهم السلام- نيكان سلف و آگاهان به قرائت سهل و ساده بود و از اين پيچيدگيها و دشواريها بدور بود.

[١] التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، ص ٣٨. به نقل از: تأويل مشكل القرآن/ ابن قتيبه، ص ٥٨- ٦٣.