حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ٢٢١ - نمونه هاى خطاى در اعراب

٤- يكى از متقدمين- مى‌گويند حسن بصرى بوده- چنين مى‌خواند: «و ما تنزّلت به (الشياطون)»[١] به گمان اين كه شيطان با «واو» و «نون» جمع بسته مى‌شود[٢].

٥- ابن عامر مى‌خواند: «و كذلك زين للمشركين قتل اولادهم شركاؤهم»[٣] به رفع قتل نصب اولاد و جرّ شركاء. او «قتل» را به «شركاء» اضافه مى‌كرد و ميان آنها فاصله‌اى مى‌انداخت بدون اين كه اين ميان ظرفى قرار گيرد.

ابن قتيبه مى‌گويد: «اگر قرائت ابن عامر، به ضرورت شعرى در ميان شعرى مى‌آمد مردود واقع مى‌گشت. همان‌طوركه اين مصراع رد شده است. «زجّ القلوص ابى مزادة» چه برسد به نثر كه هيچ توجيهى ندارد. و بخصوص نثر قرآن كه نظم كلام آن معجزه است و زيبايى بيان آن معترف به همگان مى‌باشد؟!.

علت اين كه ابن عامر به چنين قرائتى پرداخته است نگارش «شركائهم» با «ياء» در بعضى مصاحف بوده است‌[٤].

٦- زمخشرى بر قرائت ابو عمرو: «فيغفر لمن يشاء»[٥] با ادغام «راء» در «لام» تعليقى بدين گونه دارد: فيغفر و يعذّب مجزوم هم خوانده شده‌اند به عنوان عطف بر جواب شرط.

هر دو مرفوع هم خوانده شده‌اند: فيغفر و يعذّب. اگر پرسش كنيد چگونه با جزم خوانده مى‌شود؟! در پاسخ مى‌گوئيم: «راء» را إظهار مى‌كنند و «باء» را ادغام مى‌كنند. اما ادغام‌كننده «راء» در «لام» مرتكب خطاى فاحشى شده است. كسى هم كه اين قرائت را به ابو عمرو نسبت مى‌دهد دو خطا مرتكب شده است. چون كه اين قرائت غلط را به‌

[١] سوره شعراء، آيه ٢١٠.

[٢] كشاف، ج ٣، ص ٢٣٩. التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، ص ٣٨ و ٣٩ به نقل از: كشاف. القراءات الشاذة، ص ١٠٨. البحر المحيط، ج ٧، ص ٤٦. در اين كتاب آمده است: ابو حاتم گفت اين غلط از اوست يا عليه او مى‌باشد. نحاس مى‌گويد: اين به نظر تمام نحويين غلط مى‌باشد. در اين كتاب و كشاف: فراء مى‌گويد: شيخ دچار اشتباه شده گمان كرده« نون» است كه دو هجاء دارد.

[٣] سوره انعام، آيه ١٣٧.

[٤] كشاف، ج ٢، ص ٧٠ و رك: تاريخ القرآن/ آبيارى، ص ١٤٤ و ١٤٥. و الكشف، ج ١، ص ٤٥٣ و ٤٥٤.

[٥] سوره بقره، آيه ٢٨٤.