حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ١٨٨ - اختلاف لهجه ها

و السابقون الاولون من المهاجرين و الانصار الذين اتبعوهم باحسان ....

زيد بن ثابت آيه را درست خواند- با افزايش «واو» قبل از «الّذين» و به عمر يادآورى كرد اما عمر قبول نكرد تا همين آيه را مجددا از ابى بن كعب شنيد[١].

در فصل گذشته نمونه‌هاى متعددى را از اين گونه قرائات خطا و نادرست كه منشأ آن فراموشى حافظان است نقل كرديم لذا ديگر تكرار نمى‌كنيم.

علاوه بر تمام موارد مذكور يك مسأله ديگر آن كه: عده‌اى از قراء مشهور از طرف مورخين و فقها دروغگو شناخته شده‌اند و روايات آنها مطرود است‌[٢].

اختلاف لهجه‌ها

يكى ديگر از تصرفات ناشى از اختلاف، لهجه‌هاى قبايل عرب بوده است. اختلاف لهجه‌ها گاهى تا حدى مى‌رسيده است كه به نظر، لغت بيگانه‌اى مى‌آمده است.

ابو عمرو بن العلاء مى‌گويد: «نه زبان حمير و قسمتهاى دور يمن زبان ما است و نه عربى آنها مانند عربى ماست‌[٣] مثلا قبيله «قيس» كاف تأنيث را به «شين» تبديل مى‌كند و به جاى: «جَعَلَ رَبُّكِ تَحْتَكِ سَرِيًّا» مى‌گويد: «جعل ربش تحتش سريا»[٤].

و قبيله تميم «سين» را به «تا» تبديل مى‌كنند و به جاى: «الناس»؛ «النات» مى‌گويند. و يا ابو السوار غنوى مى‌گويد: «هياك نعبد و هياك نستعين اين لغت مشهورى است»[٥].

و ديگرى مى‌خواند: «ايّاك» به فتح همزه و آن را لغت مشهورى مى‌داند[٦].

[١] الجامع لاحكام القرآن، ج ٨ ص ٢٣٨. جامع البيان، ج ١٠، ص ٧. تفسير كشاف، ج ٢، ص ٣٠٤.

فتح القدير، ج ٢، ص ٣٩٨. الدر المنثور، ج ٦، ص ٢٦٩ به نقل از: ابى عبيد، سنيد، ابن جرير، ابن منذر، ابن مردويه و ابى الشيخ، و كنز العمال، ج ٢، ص ٣٧٩.

[٢] براى نمونه رك: القراءات القرآنية تاريخ و تعريف، ص ٦٨ به نقل از: طبقات ابن جزرى و ديگران.

[٣] التمهيد، ج ٢، ص ٢٥. به نقل از: الخصائص ابن جنى، ج ١، ص ٣٩٢. و ضحى الاسلام، ج ٢، ص ٢٤٤.

[٤] الجامع لاحكام القرآن، ج ١، ص ٤٥.

[٥] الجامع لاحكام القرآن قرطبى، ج ١، ص ١٤٦. و فتح القدير، ج ١، ص ٢٢.

[٦] الجامع لاحكام القرآن قرطبى، ج ١، ص ١٤٦.