حقايقى مهم پيرامون قرآن كريم - عاملى، جعفر مرتضى؛ مترجم سيد حسن اسلامي - الصفحة ١٢٧ - مراد از تنزيل چيست؟

اكرم- ص- نوشته بود بر نگرفته است. و اين ادعا كه مبناى مصحف زيد قرآنى است كه در خانه عايشه بوده است‌[١] مردود مى‌باشد.

حقيقت مطلب آن است كه على- ع- اين قرآن را از خود پيامبر دريافت كرد. همان‌طوركه قبلا شرح آن گذشت. و امام اين مصحف را مرتب و مدون ساخت. و پس از اتمام كار آن را نزد قوم برد. و آنان كه ديدند در اين مصحف مسائلى است كه به سودشان نمى‌باشد آن را نپذيرفتند. و به سراغ سنگ، پوست و سينه‌هاى مردم رفتند و بدين‌سان از آيات متفرق، قرآنى جامع پديد آوردند.

مراد از تنزيل چيست؟

قبلا از امير المؤمنين (ع) نقل كرديم كه فرمود! ... آنان قرآنى مشاهده كردند مشتمل بر تأويل و تنزيل ...[٢]. حال منظور از تنزيل چيست؟ احتمالات متعددى را مى‌توان در پاسخ اين سؤال مطرح نمود از جمله آن كه:

١- مراد از «تنزيل» خود قرآن باشد يعنى نص قرآن تنزيل باشد و غير آن تأويل.

٢- مراد شأن نزول آيات باشد. مانند نام بردن از منافقين در ذيل يك آيه و مانند آن.

٣- يا آنكه مراد تفاسيرى باشد كه خداوند متعال در شرح برخى از آيات نازل فرموده باشد. و جز از طريق وحى راهى به دريافت شرح اين قبيل آيات نباشد. مانند كيفيّت نماز خواندن، يا مقدار زكات و نصاب آن و آيات متعددى كه درك معانى آنها متوقف بر وحى الهى است. اين گونه وحى است كه ضرورتا از جانب خداوند بر پيامبر- ص- نازل مى‌گردد. ولى جزو قرآن نيست بلكه از قبيل احاديث قدسى است كه در عين وحى الهى بودن، قرآن نمى‌باشد. شايد، بعضى از احاديث كه به برخى اضافات اشاره دارد و مى‌گويد: آيه چنين نازل شده است به همين مطلب اشاره داشته باشد. و منظور آن است كه همراه آيه، اين شروح از جانب خداوند نازل شده است. و حديث از باب توضيح و بيان، آيه و شرح آن را يكجا بيان مى‌كند.

[١] البرهان زركشى، ج ١، ص ٢٣٨. الاتقان، ج ١، ص ٥٥. مناهل العرفان، ج ١، ص ٢٤٢ و بحوث فى تاريخ القرآن و علومه، ص ١٣٣.

[٢] قبلا خود روايت و منابع آن را بيان كرديم. ديگر تكرار نمى‌كنيم همچنين رك: اكذوبة تحريف القرآن، ص ٦٤ به نقل از: آلاء الرحمن، ص ٢٥٧ به نقل از: نهج البلاغة و ديگر منابع.