سنت را ذکر کرده‌اند، آشنا بوده است، زیرا دقیقاً همان آیاتی را ذکر می‌کند که آن منابع در مجادله ابن عباس با خوارج ذکر کرده و اذعان نموده‌اند که نتیجه‌بخش بوده‌اند.

همچنین بر خلاف نظر سیوطی است که معتقد است که ابن عباس فقط با سنّت با خوارج محاجه کرده است.

٣ ـ ٢. ابن حنبل از عکرمه بن عمار از أبوزمیل سماک بن ولید حنفی از ابن عباس نقل شده که او با خوارج و صرفاً با یک مورد از سنّت، محاجه کرد[١] و سخنی از فرستاده شدن از سوی علی† و... ندارد.

این در حالی است که برخی از همین طریق، و در خصوص رفتن به سوی خوارج فقط اشاره به لباس زیبایی که ابن عباس پوشیده، اشاره کرده‌اند که در حقیقت بخشی از داستان رفتن ابن عباس نزد خوارج و مجادله با سه مورد است، با این تفاوت که در این حدیث، علی† به ابن عباس فرمان می‌دهد که نزد خوارج برود امّا هیچ سخنی از مجادله و موارد مجادله ذکر نشده است. ظاهراً مهم در این نقل، جواز پوشیدن لباس زیبا است[٢]

٣ ـ ٣. بدون ذکر سندی، نقل شده که وقتی علی†، ابن عباس را [با لشکریانی] به سوی خوارج فرستاد، به او فرمود که برای محاجه با آنان شتاب نکن تا من خود را به تو برسانم. امّا ابن عباس وقتی با آنها مواجه شد و آنها باب بحث را با او باز کردند، وارد بحث با آنها شد و با اتکا بر آیات قرآنی(دو مورد یادشده) به محاجه با آنها اقدام کرد[٣] و گفته نشده که تأثیر این مجادله چه بوده و آیا کسی از خوارج برگشت یا نه؟

لازم به تذکر است که ذیل این خبر، مطلبی شبیه به نظر ابن أبی الحدید است که معتقد است ابن عباس فقط با قرآن با آنها محاجه کرده است. همچنین آمده است که خوارج در خصوص حَکم بودن مسلمان، در جواب ابن عباس گفته‌اند که اولاً، عمرو بن عاص عادل نبوده است و ثانیاً، صلح میان اسلام و دارالحرب پس از نزول سورۀ براءة منع شده است[٤] و سخنی از ابن عباس در جواب این مطالب ذکر نشده است.

٣ ـ ٤. برخی از کتب کهن و مربوط به تاریخ اسلام، مانند طبری[٥] ـ که پس از الطبقات ابن سعد، قدیمی‌ترین کتاب در این موضوع است ـ یافعی[٦] و ابن کثیر[٧] سخنی از رفتن ابن عباس (شخصاً یا به فرمان امام†) به سوی خوارج و محاجه با آنها ندارند.

٣ ـ ٥ . تحلیل کلی خبر مجادله:

[١]. سورۀ نساء، آیه٣٥.

[٢]. سورۀ احزاب، آیۀ ٦.

[٣]. المسند، ج ١، ص ٣٤٢.

[٤]. سنن ابی داود، ج ‌٢، ص ٢٥٦؛ الدر المنثور، ج ٣، ص ٧٩ از أبوداود (سجستانی).

[٥]. النهایة فی غریب الحدیث، ج ‌٣، ص ‌٣٢٧؛ الفصول المهمة، ج‌١، ص ٥٠٠ ـ ٥٠١.

[٦].النهایة فی غریب الحدیث، ج ‌٣، ص ‌٣٢٧؛ الفصول المهمة فی معرفة الأئمة، ج ‌١، ص ٥٠٠ ـ ٥٠١.

[٧]. تاریخ الطبری، ج ٥، ص ٦٤ ـ ٦٥ .