مَنْ رَوی عَلَی مُؤمِنٍ رِوَایةً یرِیدُ بِهَا شَینَهُ وَ هَدْمَ مُرُوءِتَهِ لِیسْقُُطَ مِنْ أعْینِ النَّاسِ أخْرَجَهُ اللهُ مِنْ وَلَایِتِه إِلَی وَلَایةِ الشَّیطَانِ فَلَا یقْبَلُهُ الشَّیطَان.[١]

مفضل بن عمر می‌گوید: حضرت صادق† به من فرمود: «هر مطلبی را علیه مؤمنی بگوید، و قصدش از این کار، بردن آبرو و از بین بردن شخصیت اجتماعی او باشد، تا او را از چشم مردم بیندازد، خداوند، او را از ولایت خود به سوی ولایت شیطان بیرون می‌راند و شیطان هم او را نمی‌پذیرد».[٢]

این حدیث به کسانی اشاره دارد که قصدشان از بین بردن شخصی اجتماعی و زیر سؤال بردن اعتبار افراد باشد و این مضمون در نظریه برچسب‌زنی آمده است. در کتاب‌های لغت نیز «المروءة» به معنای شخصیت اجتماعی و اعتبار فرد، آمده است.[٣]

٢ ـ ٣. مشکل شدن تفاهم فرد برچسب‌خورده با جامعه

یکی دیگر از نکات مورد توجه در نظریه برچسب‌زنی، مشکل شدن تفاهم فرد برچسب‌خورده با جامعه است؛ بدین شکل که برچسب این نظریه، برچسب کجرو خوردن به یک فرد در میان مردم، «دو پیامد ناگوار عمده را برای او در پی دارد: نخست، دیگران، حتی به رفتارهای متعارف وی با بدبینی می‌نگرند و رفتارهای تفاوت و گاه نامناسبی را نسبت به او در پیش می‌گیرند و به اصطلاح، اصل را در ارزیابی رفتار وی بر فساد می‌گذارند».[٤]دوم، رفتاری متفاوت و گاه نامناسب را نسبت به او در پیش می‌گیرند.[٥] و فرد کجرو، احساس می‌کند که دیگر نمی‌تواند به جامعه، روی بیاورد و جامعه نیز او را نمی‌پذیرد. لذا نسبت به جامعه، بدبین می‌شود.

در حدیثی از امام علی† می‌خوانیم:

هر کسی با مردم، چنان رفتار کند که خوش ندارند؛ [مردم] درباره او ندانسته سخن می‌گویند.[٦]

در حقیقت،‌این حدیث به جنبه مشکل شدن تفاهم فرد برچسب‌خورده با جامعه و همچنین،‌جامعه؛ چرا که جامعه بر اساس برچسبی که به او زده شده، دیگر حاضر به تفاهم با او و فهم او نیست. امّا این، یک روی سکه است و از طرف دیگر، نگرش‌ها و طرز تلقی‌های آسیب‌سازان نیز در این فضای عدم تفاهم، نسبت به جامعه، متفاوت می‌شود و دیگر نمی‌تواند با جامعه، تفاهم برقرار کند.

در حدیثی دیگر، امام صادق† می‌فرماید:

[١] . الکافی،‌ ج ٢، ص ٣٥٨.

[٢] . «degradatione ceremony»؛‌ از این مفهوم با تعبیر «مراسم بی‌آبرویی» یاد می‌شود؛ جامعه‌شناسی کجروی، ص ٤٢٦.

[٣] . همان، ص ٢٠٦.

[٤] . همان، ص ٢٠٧.

[٥] . سورۀ نور،‌آیه ١٨.

[٦] . ترجمه و تفسیر راهنما، ذیل آیۀ ١٩، سورۀ نور.