ظاهراً مرجع این اقوال با تفاوت‌های اندکی که دارند، حدیث ابن عباس است که فقط نزد دارقطنی، دارای سند کامل است و دیگران این حدیث را با تفاوت‌هایی، امّا بدون سند و اضطرابی در انتساب آن به پیامبرˆ یا ابن عباس نقل کرده‌اند.

٢. ابن حزم به طریق خود از یحیی بن أبی أسید از پیامبرˆ نقل می‌کند:

إن القرآن ذلول ذو وجوه، فاتقوا ذلّه وکثرة وجوهه؛[٣]

همانا قرآن ذلول و ذو وجوه است، پس از ذلول بودنش و بسیاری وجوهش تقوا داشته باشید.

چه بسا تعبیر: فاتقوا ذله و کثرة وجوهه، در راستای تعبیر: فاحملوه علی أحسن الوجوه، باشد، بدین گونه که هر دو تعبیر متضمن احتیاط و دقّت در تفسیر قرآن است.

٣. بدون سند، پیامبرˆ نقل شده که فرمود:

إذا أتاکم عنی حدیث فاحملوه علی أحسن وجوهه و ظنوا به الذی هو أزکی و أهدی و أتقی؛[٤]

اگر از من حدیثی به شما رسید، پس آن را بر بهترین وجوهش حمل کنید و بدان بهترین و هدایت کننده‌ترین و تقواترین گمان‌ها را ببرید.

و در آن به جای چند وجه بودن قرآن، به چند وجه بودن احادیث تصریح کرده‌اند. هر چند که چند امری برای احادیث نیز پذیرفته شده است، امّا ذکر چند وجه بودن احادیث، در حدیثی مشهور نیست.

٤. قول دیگری نیز به پیامبرˆ نسبت داده شده که به زودی در باره آن سخن خواهد رفت.

ب. علی†

١. از امام علی† در این خصوص قول مشهوری ذکر شده است که ذیلاً به نقل شکل‌های مختلف آن و بررسی آنها پرداخته می‌شود:

[١]. تفسیر مجمع البیان، ج ‌١، ص‌٤٠؛ عوالی اللئالی، ج ‌٤، ص ‌١٠٤؛ زبدة البیان، ص‌٢؛ تفسیر صافی، ج ‌١، ص ‌٣٦ ؛ الأصول الأصیلة، ص‌٣٣.

[٢]. الإتقان فی علوم القرآن، ج ٢، ص ٤٧٥.

[٣]. الاحکام، ج ‌٣، ص ‌٢٧١.

[٤]. المعیار والموازنة فی فضائل الامام أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب، ص٢٠٤، ٣٢٣.