قرآن کریم، بدین وسیله از ترفندهای مشابه اشراف قوم نوح و موسی† خبر داده‌اند[١] و این که آنان، هنگام برخورد با آیین این دو پیامبر، می‌گفتند: «ما از پدران خود، چنین چیزی نشنیده‌ایم». در سورۀ ابراهیم، آمده است:

و چون آیات تابناک ما بر آنان خوانده می‌شود، می‌گویند: این، جز مردی نیست که می‌واهد شما را از آنچه پدرانتان می‌پرستیدند، باز دارد.[٢]

و در سورۀ سبأ نیز، درباره مواجۀ کافران با پیامبران الهی آمده است:

... گفتند شما جز بشری مانند ما نیستید. می‌خواهید ما را از آنچه پدرانمان می‌پرستیدند، باز دارید.[٣]

این آیات، توجه می‌دهد که مخالفان آموزه‌ها و حرکت‌های اصلاحی پیامبران، آنان را مخالف با نظام ارزشی و هنجاری موجود و در صدد براندازی آن، معرفی می‌کردند. در آیۀ دیگری، در نقل سخنان اطرافیان فرعون به موسی† ـ که به همراه برادر بزرگوارش هارون، به سوی آنان آمده بود ـ آمده است:

گفتند: آیا به سوی ما آمده‌ای تا ما را از شیوه‌ای که پدرانمان را بر آن یافته‌ایم،‌ بازگردانی، و بزرگی در این سرزمین، برای شما دو تن باشد؟...[٤].[٥]

٢. آثار روانی برچسب‌زنی

١ ـ ٢. فشارهای روانی

از نکاتی که دیدگاه‌های برچسب‌زنی به آن اشاره دارند، آثار و فشارهای روانی‌ای است که بر فرد کجرو، وارد می‌آید. «در واقع می‌توان گفت دیدگاه برچسب‌زنی به آثار وارد آمدن برچسب بر روند رشد و تحل روانی و اجتماعی مجرمان اشاره دارد».[٦]

برای توضیح بیشتر این مطلب باید به دو نظریه «نیازهای اساسی» و «تعارض شناختی» توجه کنیم. در نظریه نیازهای اساسی، یکی از نیازهای فرد را نیاز به احترام[٧] برمی‌شمارند. بر اساس این نظریه، فرد، نیازمند آن است که هم خود به خویشتن احترام بگذارد (عزت نفس)، و هم این تأیید و احترام را از دیگران نیز ببیند.[٨] زمانی که فرد، برچسب می‌خورد، تحت فشار قرار می‌گیرد که برایش بسیار ناخوشایند است. در حقیقت نیاز به احترام از نیازهای اساسی است که هر فرد به آن توجه دارد و اگر این نیاز برآورده نشود، بحث فشار روانی برای فرد می‌شود.

[١] . سورۀ اعراف، آیۀ ١٣١.

[٢] . تفسیر نمونه، ج ٦، ص ٣١٣ ـ ٣١٦.

[٣] . گزاره‌های دین و طبیعت اجتماعی کجروی، ص ١٤٣.

[٤] . همان، ص ١٤٠.

[٥] . همان، ص ١٤١.

[٦] . سورۀ مؤمنون،‌ آیۀ ٢٤.

[٧] . همان.

[٨] . سورۀ ابراهیم، آیۀ ١٠.