علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٨ - نوادر حکیم میرداماد در علم الحدیث
همان راویان محدّث هستند و اصحاب اللقاء آنانی هستند که فقط امام را دیدهاند ولی روایتی نقل ننمودهاند. در بارۀ ابن ابی عمیر ـ که از اصحاب امام رضا است ـ آمده است که وی از امام موسی بن جعفر روایت نقل کرده است. شیخ میگوید:
انه ادرک ابا ابراهیم موسی بن جعفر و لم یروعنه.[١]
میرداماد میگوید:
«لم یروعنه» به معنای عدم نقل نیست، بلکه به معنای نقل کم روایت است؛ چرا که در التهذیب و الاستبصار روایاتی از امام موسی بن جعفر توسط ابن ابی عمیر نقل شده است[٢].
توضیحی که میرداماد در «لم یروعنه» داده است، در بارۀ عبدالله بن حماد الانصاری نیز صادق است. نجاشی در بارۀ او میگوید:
انه من شیوخ اصحابنا.[٣]
و ابن غضایری نیز میگوید:
انه یکنّی ابا محمد نزل قم لم یروعِن احدٍ من الائمة.[٤]
این در حالی است که معجم رجال الحدیث شانزده روایت از او نقل مینماید. وی از ابی بصیر (سدیر) عبدالله بن بکیر و عبدالله بن سنان روایت نقل کرده است و ابراهیم بن اسحاق الاحمری و... از وی روایت نقل کردهاند[٥].
بنا بر این، ابن ابی عمیر و عبدالله بن حماد الانصاری از اصحاب الروایه هستند، ولی اصحاب اللقاء، مانند: ابوبصیر ـ معاویة بن عمار ـ ابن ابی عمیر و ... هستند.
٨ . آداب نجاشی در نقل
میرداماد در طریقه نقل نجاشی، همچنان که در مجهول لغوی و اصطلاحی گذشت، به این نکته عنایت داشته که: نام نبردن وی از راوی نشانۀ طعن راوی نبوده است، بلکه عدم طعن و قدح راوی مورد نظر بوده. از نظر او روایت قوی است و نه حسن و موثق، این شیوه نه تنها در مورد معاصر شیخ، یعنی نجاشی صادق است، ابن داود هم به آن تمایل داشته است.[٦] از طرف دیگر، سکوت نجاشی احیاناً در فساد مذهب راویانی مانند عمار ساباطی و عبدالله بن بکیر و عدم ذم فارس بن حاتم القزوینی، با این که امام هادی
[١]. فهرست الطوسی، ص ٤٠٥.
[٢]. الرواشح السماویة، ص ١٠٨ .
[٣]. رجال النجاشی، ص ٢١٨.
[٤]. رجال ابن الغضائری، ص ٧٨.
[٥]. رجال النجاشی، ص ٢١٨.
[٦]. رجال ابن الغضائری، ص ٧٨.