این هویت کجروانه، فرد را به رفتار کجروانه، سوق می‌دهد. «این عمل باعث [تقویت کجروی] می‌شود. "Deviancy amplification" یا amplification of deviance" " نخستین‌بار، ویلکینز،‌ این اصلاح را ابداع کرد. وی بدین‌وسیله، به وضعیتی اشاره می‌کرد که در آن، واکنش‌های اجتماعی انجام یافته، در برابر کجروی، در عمل، به فزونی یافتن موارد وقوع آن می‌انجامید».[١]

نظریه‌پردازان برچسب‌زنی معتقدند که شخصیت اجتماعی فرد در فرآیند برچسب خوردن، واژگون شده و بر مبنای رفتار دیگران نسبت به او و نظر فرد درباره تصوراتی که دیگران از او دارند، شکل می‌گیرد و این هویت است که رفتار او را به جهت معینی هدایت می‌کند. بر این اساس که نظریه برچسب‌زنی به این نتیجه می‌رسد که فرد را آگاهانه یا ناخودآگاه، به تعریفی دوباره از خود، وا می‌دارد و سبب می‌شود که او، بر اساس نقش جدیدی که جامعه برای او قائل شده، ذهنیتی جدید نسبت به خود ایجاد کند. این ذهنیبت جدید، شخصیت فرد را از نو می‌سازد.[٢]

در احادیث نیز به این مضمون اشاره شده است که برخی از آنها مورد بررسی قرار می‌گیرد. امام علی†،‌ درباره چگونگی رفتار با همسر خویش، فرموده است:

... برحذر باشید از این که در غیر جایی که باید غیرت به خرج داد، اضهار غریت کنی؛ چرا (که نشانه سوء ظن تو نسبت به اوست و) این بی‌اعتمادی و سوء ظن، زنان را به ناپاکی، و بی‌گناهان را به سوی آلودگی، فرا می‌خواند[٣].[٤]

آقا جمال خوانساری، در ترجمه و شرح این بخش از سخنان امیر مؤمنان†، آورده است:

بر توست دوری از غیرت ورزیدن در غیرِ جای آن. پس به درستی که این، می‌خواند نفس تندرست را به سوی بیماری، و نفس فارغ را به سوی قِلِق و اضطراب. یعنی: دوری کن از غیرت ورزیدن بی‌جا که از راه تعصّب باشد... زیرا این، باعث می‌شود نفس تن‌درست، بیمار شود. پس همیشه باید در رنج و سختی باشد، و مراد به «بیماری (سُقم)» ممکن است همان رنج و تَعَب باشد یا بیماری‌ای باشد که به‌سبب رنج و تَعَب و غصّه و غم، در اکثر اوقات، عارض شود یا بیماری روانی و هلاکت اُخروی باشد که بر چنین تعصّب و غیرتی، مترتّب شود و نفس فارغ را به سوی قلق و اضطراب کشاند، یعنی چنین غیرت‌هایی، باعث این شود که نفسِ جدای از اضطراب، برای سعی در تلافی و تدارک آنها، همیشه در اضطراب افتد.[٥]

در حدیث دیگری از پیامبر خداˆ آمده است:

زمامدار، هر گاه بدگمانی‌های خود را میان مردم دنبال کند، آنها را به فساد خواهد کشاند.

[١] . لسان العرب، ج ٥، ص ٣١٤.

[٢] . القاموس المحیط، ج ٢، ص ١٩٣.

[٣] . لسان العرب،‌ج ٧، ص ١٥٦.

[٤] . الجمل والعقود فی العبادات، ص ٥ و ٨ .

[٥].Actual behavior.