علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٥٢ - تبارشناسی، مفهومشناسی و ارزیابی احادیث وجوهیه
﴿يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمْ أَن تَضِلُّوا٦٤٨٣٠;.[١]
پس عمر از پیامبر پرسید که کلاله چیست؟ پیامبر فرمود: آیه صیف تو را کفایت میکند و چیزی بدان اضافه نکرد و عمر نیز به پیامبر مراجعه ننمود و مرادش را ندانست و این گونه ماند تا مرد و پس از آن میگفت که خداوندا هر گونه که بیان داشتی، عمر ندانست، امّا در سنت و مخاطب قرار دادن پیامبر بر خلاف این قاعده بودند. از این رو، علی سفارش کرد که با آنها به سنت محاجه کند، نه به قرآن.[٢]
در باره مطالب توجیهی بالا ذکر چند نکته ضروری است:
ـ مطالب یاد شده عملاً قرآن را از حجیت میاندازد و مسلمانان را از رجوع به آن باز میدارد و چنین حالتی را نیز ذاتی قرآن معرفی میکند، در حالی که چنین امری نه با ظاهر قرآن سازگار است که در آیات متعدد مردم را به خود و تفکر در خود و عمل به دستور خود فرا میخواند:
﴿کتَابٌ فُصِّلَتْ آیاتُهُ قُرْآناً عَرَبِیاً لِقَوْمٍ یعْلَمُونَ٦٤٨٣٠;.[٣]
﴿ أَفَلاَ یتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَی قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا٦٤٨٣٠;.[٤]
﴿کتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَیکَ مُبَارَکٌ لِیدَّبَّرُوا آیاتِهِ وَلِیتَذَکرَ أُولُوا الْأَلْبَابِ٦٤٨٣٠;.[٥]
و نه با روش ائمه و مسلمانان در محور و فصل الخطاب قرار دادن قرآن(بستانی، معیارهای شناخت احادیث ساختگی، ص١٤٩ به بعد)، همچنان که امام صادق از پدرانش از پیامبر نقل میکند:
فإذا التبست علیکم الفتن کقطع اللیل المظلم فعلیکم بالقرآن... .[٦]
و از علی از پیامبر نقل شده است:
إنّه سیکذب علی کما کذب علی من کان قبلی فما جاءکم عنّی من حدیث وافق کتاب الله فهو حدیثی و امّا ما خالف کتاب الله فلیس من حدیثی.[٧]
و از امام صادق نقل شده است:
إذا ورد علیکم حدیث فوجدتم له شاهداً من کتاب الله أو قول رسول الله[جزاء شرط محذوف به تقدیر: فاقبلوه] و إلّا فالذی جاءکم به أولی به.[٨]
[١] . سورۀ یس، آیۀ ٩.
[٢]. سورۀ فصلت، آیۀ ١٧.
[٣]. سورۀ فصلت، آیه٣.
[٤]. سورۀ محمد، آیه٢٤.
[٥]. سورۀ ص، آیه٢٩.
[٦]. الکافی، ج٢، ص ٥٩٨.
[٧]. قرب الاسناد، ص٩٢.
[٨]. الکافی، ج ١، ص ٦٩ و نیز ر.ک : معیارهای شناخت احادیث ساختگی، ص ١٥٢ ـ ١٥٤.