تركیه نیز آثار در بارۀ سنّت و حدیث بسیار فراوان است. در این مقاله تنها به ارائه فهرستی از پژوهش‌های علمی (دانشگاهی) و غیر آن، در دورۀ جمهوریت بسنده نمودیم. در این مقاله دورۀ جمهوریت تركیه را به سه بخش زمانی ذیل تقسیم كردیم:

دورۀ اول (١٩٢٤ ـ ١٩٤٩م)

دورۀ اول با افتتاح دانشكده الهیات در دار الفنون استانبول و دانشكده الهیات در دانشگاه آنكارا شروع می‌شود. در همین دوره، مؤسسه علوم اسلامی در دانشكده ادبیات دانشگاه استانبول گشایش یافت. همچنین، مدارسی برای ائمه (جماعت) و خطیبان افتتاح شد، امّا در سال تحصیلی١٩٣١ ـ ١٩٣٢م، تعطیل شدند. سپس در سال ١٩٣٣م، دانشكده الهیات دار الفنون استانبول و در سال ١٩٣٦م، مؤسسۀ علوم اسلامی تعطیل شد. تا سال ١٩٤٩م، هیچ مؤسسۀ آموزش دینی باقی نماند. در این دوره برخی از استادان، كتاب‌هایی را در آموزش گروه‌های خاص منتشر كردند.

دورۀ دوم (١٩٤٩ـ١٩٨٢م)

این دوره با گشایشِ (دوباره) دانشكده الهیات در دانشگاه آنكارا شروع گردید و به دنبال آن، دانشكده‌های (الهیات) دیگر در شهرهای مختلف تركیه افتتاح شد[١]. در فاصله بازگشایی دانشكده‌های الهیات، تالیف برخی از كتاب‌های علمی، همانند رساله‌های دكتری و پژوهش‌های مرتبط با بعضی از مسائل حدیثی آغاز شد؛ موضوع غالب این تألیفات، بررسی برخی از مباحث علوم حدیثی بود كه شمارگان آنها به پنجاه بحث می‌رسد. همچنین، در این دوره برخی از كتاب‌های (اسلامی) به زبان تركی(استانبولی) ترجمه شد[٢].

دورۀ سوم(١٩٨٢ ـ ٢٠١٠م)

تمایز این دوره، تغییر موسسات عالی علوم اسلامی به دانشكده‌های الهیات است. همچنین دانشكده‌های الهیات جدیدی در شهرهای مختلف در همین دوره افتتاح شدند[٣] كه تعداد آنها به بیست و سه دانشكده می‌رسد. به دلیل افزایش آمار دانشكده‌های الهیات، سطح آموزش در آنها نیز بالا رفت و همین امر باعث شد به استادان، نیروی انسانی و منابع علمی در دانشكده‌ها نیاز پیدا شود. تحقیقات علمی در بارۀ علوم اسلامی در دوره سوم فزونی یافت و تعداد رساله‌های

[١]. نخبة الفکر، ص ١٧٠؛ العلوم الحدیث ومصطلحه، ص ٢١٧.

[٢]. المستدرک علی الصحیحین، ج ٢، ص ٢٥٨ و ٢٦٣.

[٣]. التفسیر والمفسرون ذهبی، ج ١،ص ٩٦.