در میان قدمای محدثان شیعی، شیخ صدوق به شدت از رد و تأویل روایات احتراز کرده است. او حتی روایت سهو النبی[٢] و روایت طهارت خمر[٣] ـ که خلاف اجماع مسلمین است ـ و همچنین، روایت «ان شهر رمضان لا ینقض ابداً» را نیز رد نکرده،[٤] اما در کتاب الاعتقادات بابی را به احادیث پزشکی اختصاص داده و به تأویل و حتی رد برخی از آنها پرداخته است؛ مثلاً ایشان در تأویل حدیث «الْعَسَلُ شِفَاءٌ مِنْ كُلِّ دَاء»،[٥] می‌گوید:

وَ مَا رُوِی فِی الْعَسَلِ أَنَّهُ شِفَاءٌ مِنْ كُلِّ دَاءٍ، فهو صحیح، و معناه أنّه شفاء من كل داء بارد.[٦]

شیخ صدوق در تأویل در حدیثی که بیان می‌دارد حوا از دنده چپ آدم† خلق شد،[٧] می‌گوید:

آن خبری كه ضمن آن روایت شده حوّا از دنده چپ آدم آفریده شده، صحیح است و معنایش این است كه [حوا] از گل باقی مانده دنده چپ آدم [خلق شده است].[٨]

مرحوم فیض كاشانی در كتاب الوافی در تأویل این روایت می‌گوید:

شاید دنده چپ اشاره باشد به جهتی كه به سوی عالم كون است؛ زیرا آن ضعیف‌تر از جهتی است كه به سوی حقّ است و نقصان اضلاع و دنده‌های مردان از سوی چپ اشاره باشد به این كه كشش آنها به سوی عالم كون و مادّه كمتر است از میل آنها به سوی حقّ؛ به عكس زنان.[٩]

همچنین، علامه محمد باقر مجلسی در باب تأویل احادیث و آیات قرآن هر گونه توضیحی را که با ظواهر تعبیرات ناسازگار باشد، نمی‌پذیرد. . باور او آن است که فهم همۀ آیات و احادیث ممکن نیست.[١٠] و در موارد متعددی از کسانی که برای هماهنگ کردن احادیث با یافته‌های علمی و فلسفی به تأویل روی

[١]. همان، ص ١١٢، ح ٣٣٣٥١

[٢]. وسائل الشیعة، ج ٧٢ ، ص ١٢٢، ح ٣٣٣٧٤

[٣]. بحار الأنوار، ج ٢ ، ص ١٨٦ ، ح١٣ . علاّمهْ مجلسی گوید: «التحصین»: المنع أی منعهم وجعلهم فی حصن لا یجوز لهم التعدی عنه.

[٤]. همان، ‌ح ١٤.

[٥]. همان ، ص ١٨٧ ، ح ١٥

[٦]. اعتقادات الإمامیة و تصحیح الاعتقاد، ج‌ ١، ص١١٥.

[٧]. همان ، ص ١٨٦ ، ح ١١

[٨]. همان ، ص ١٨٨ ، ح ١٩ . مجلسی گوید: «علی حشایاه» أی علی فرشه المحشوة .

[٩]. وسائل الشیعة، ج ٧٢، ص ١١٩، ح ٣٣٣٦٩

[١٠]. همان، ص ١١٢، ح ٣٣٣٥١