مراد حضرت رسولˆ همان است که گفتیم. عرب‌زبانان گویش‌هایی در کلام خود و اشاراتی به اغراض و کنایه‌هایی به معانی مورد نظر دارند. هر کس بدون فهم این امور، در صدد تفسیر سخن و تأویل خطاب آنان برآید، بر خویشتن ستم کرده، و از مرز خود فراتر رفته است.[١]

شیخ صدوقŠ روایتی به شکل زیر نقل می‌کند:

عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ† قَالَ: لَعَنَ اللَّهُ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ لَا یحِبُّهُمَا إِلَّا مَنْ كَانَ مِنْ جِنْسِهِمَا. قُلْتُ: جُعِلْتُ! فِدَاكَ الذَّهَبُ وَ الْفِضَّةُ ؟ قَالَ†: لَیسَ حَیثُ تَذْهَبُ إِلَیهِ إِنَّمَا الذَّهَبُ الَّذِی ذَهَبَ بِالدِّینِ وَ الْفِضَّةُ الَّتِی أَفَاضَ الْكُفْرَ.[٢]

و سپس در توضیح آن می‌نویسد:

جمله خداوند «ذهب و فضّه» را لعنت كرده است كنایه است از شخصی كه دین را از بین ببرد، و به كفر در آید، و علّت این كه از آنها (طلا به دین و نقره به كفر) كنایه آورده شده این است كه همان گونه كه آن دو (طلا و نقره) بهای هر چیز هستند، آنان كه در جمله اشاره به آنهاست نیز ریشه هر كفر و ستمی هستند.

از دیگر موارد فهم مراد معصومان‰ شناخت مثل‌های به کار رفته در احادیث است. خواننده حدیث، اگر توجه به مثل بودن برخی از فرازها نداشته باشد و بخواهد فقط با مراجعه به فرهنگ‌ها، به معنای این‌گونه روایات پی برد، چه بسا نتواند مراد معصوم† را دریابد. محدثان به این نكته توجه داشته و در موارد مختلف، ضرب المثل بودن عبارت و مراد از آن را بیان كرده‌اند. در روایتی آمده است:

اذا مات المؤمن خلّی علی جیرانه من الشیاطین عدد ربیعة و مضرّ كانوا مشتغلین به؛

هنگام فوت یك انسان مؤمن،شیاطین فراوانی كه سعی در گمراه كردن او داشتند، به سراغ همسایه های او می روند.

فیض کاشانی در باره این روایت می‌گوید:

«عدد ربیعة و مضرّ» یك ضرب المثل است. «ربیعة» و «مضرّ» نام دو قبیله است، برای بیان فراوانی یك شی، به این دو قبیله مثل می زنند.[٣]

در حدیثی آمده است:

إِنَّ الْقُلُوبَ أَرْبَعَةٌ- قَلْبٌ فِیهِ نِفَاقٌ وَ إِیمَانٌ وَ قَلْبٌ مَنْكُوسٌ وَ قَلْبٌ مَطْبُوعٌ وَ قَلْبٌ أَزْهَرُ أَجْرَدُ فَقُلْتُ مَا الْأَزْهَرُ قَالَ فِیهِ كَهَیئَةِ السِّرَاجِ فَأَمَّا الْمَطْبُوعُ فَقَلْبُ الْمُنَافِقِ وَ أَمَّا الْأَزْهَرُ فَقَلْبُ الْمُؤْمِنِ إِنْ‌ أَعْطَاهُ شَكَرَ وَ إِنِ ابْتَلَاهُ صَبَرَ وَ أَمَّا الْمَنْكُوسُ فَقَلْبُ الْمُشْرِكِ ثُمَّ قَرَأَ هَذِهِ الْآیةَ-

[١]. المجازات النبویّة ، ص٧٧.

[٢] . معانی الأخبار، ص ٣١٣.

[٣]. ر.ک : همان، ص٧٧.