نقل شده كه كعبه از نفس‌های [نامطبوع] مشركان به خداوند شكایت كرد. پس خداوند متعال به او وحی كرد: ای كعبه، آرام باش كه من برای تو گروهی را جایگزین آنها می كنم كه [دهان خود را] با شاخه های درختان پاكیزه می‌كنند. پس هنگامی كه خدای ـ عزّوجلّ ـ حضرت محمدˆ را برانگیخت، جبرییل روح الامین با مسواك بر آن حضرت نازل شد.

علامه محمد تقی مجلسیŠ در باره این حدیث می‌گوید:

و حملت علی التجوّز بأنّه لمّا كان تعظیم الكعبة بأی وجه كان من الواجبات و الطواف مع الرائحة الكریهة عنده مخالف لتعظیم، فكأنّه اشتكی؛[١]

[این حدیث] حمل بر مَجاز می شود؛ برای این كه وقتی بزرگداشت كعبه به هر طریقِ ممكن واجب، و طواف با بوی نامطبوعْ مخالف بزرگداشت و تعظیم كعبه باشد، [در صورتْ طواف با بوی نامطبوع] گویی كعبه شكایت كرده است.

از نظر سیّد رضیŠ در روایت نبوی زیر دو استعاره‌ وجود دارد:

لو یعلمون ما یکون فی هذه الأُمَّة من الجوع الأَغبَرِ و مِن المَوتِ الأَحمَرِ؛[٢]

کاش می‌دانستند گرسنگی‌های خاک‌آلود و مرگ‌های سرخی را که در این امت به وجود خواهد آمد.

١. «الجوع الأغبر» که در آن غبارآلودی به مثابۀ وصف «گرسنگی» به کار رفته‌است؛ زیرا در عرف زبان عربی، نسبت‌دادن تیرگی و خاک‌آلودگی به سختی‌ها و بحران‌ها امری شایع است، چنان‌که از خشک‌سالی‌ها به دلیل کمبود بارش و رویش گیاهان با عبارت «هذه حِجج غُبر»[٣] یاد می‌کنند.[٤]

٢. «الموت الأحمر» که در آن، «سرخی» در جایگاه صفت مرگ واقع شده که در عادت زبانی عرب شایع است؛ چنان‌که روز نبرد و درگیری سخت را به «الأحمر» وصف می‌کنند و آن را «الیوم الأحمر» می‌نامند و از همین رو، در این روایت نیز «الأحمر» وصفِ «الموت» قرار گرفته است. دلیل وصف روز نبرد یا مرگ با «الأحمر» نیز خون‌آلودگی زمین و بدن‌ها و چهره‌ها و زره‌هاست که به سبب شدت نبرد به وجود می‌آید.[٥]

[١]. روضة المتقین، ج ١، ص ١٧٨.

[٢]. المجازات النبویّة ، ص٧٧.

[٣]. اعتقادات الإمامیة و تصحیح الاعتقاد، ج‌١، ص١٢٠.

[٤]. عیون أخبار الرضا†، ج ‌١، ص ٢٩٠.

[٥]. الأمالی، ج ١، ص ٤٩٢.