عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ† أَنَّهُ قَالَ‌: حَدِیثٌ تَدْرِیهِ خَیرٌ مِنْ أَلْفٍ تَرْوِیهِ وَ لَا یكُونُ الرَّجُلُ مِنْكُمْ فَقِیهاً حَتَّی یعْرِفَ مَعَارِیضَ كَلَامِنَا وَ إِنَّ الْكَلِمَةَ مِنْ كَلَامِنَا لَتَنْصَرِفُ عَلَی سَبْعِینَ وَجْهاً لَنَا مِنْ جَمِیعِهَا الْمَخْرَج؛[١]

ابراهیم كرخی از امام صادق† روایت كرده است كه فرمود: یك حدیث را اگر كاملاً فهمیده باشی، ارزشمندتر از هزار روایت است كه (طوطی‌وار) آن را برای دیگران نقل كنی، و نیز هیچ یك از شما در قوانین و احكام دین عالم نخواهند بود؛ مگر آن كه مفهوم‌های گوناگون از سخن ما را دریافته باشد. به یقین، هر جمله‌ای از گفتار ما به هفتاد گونه تعبیر می‌گردد كه راه خروج از هر یك از آنها برای ما باز است.

دَاوُدَ بْنِ فَرْقَدٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ† یقُولُ:‌ أَنْتُمْ أَفْقَهُ النَّاسِ إِذَا عَرَفْتُمْ مَعَانِی كَلَامِنَا إِنَّ الْكَلِمَةَ لَتَنْصَرِفُ عَلَی وُجُوهٍ فَلَوْ شَاءَ إِنْسَانٌ لَصَرَفَ كَلَامَهُ كَیفَ شَاءَ وَ لَا یكْذِب؛[٢]

داود بن فرقد گوید: چنین شنیدم كه امام صادق† فرمود: شما هنگامی آگاه‌ترین مردم به احكام و آداب شریعت خواهید بود كه منظور و مقصود ما را از سخنانمان درك كنید؛ زیرا هر جمله دارای چندین مفهوم است، و در نتیجه هر كس می‌تواند هر سخن خود را كه بخواهد به وجهی بگوید كه ایجاد زحمت نكند؛ دروغ هم نگفته باشد.

أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ† یقُولُ‌: إِنِّی لَأَتَكَلَّمُ بِالْكَلِمَةِ الْوَاحِدَةِ لَهَا سَبْعُونَ وَجْهاً إِنْ شِئْتُ أَخَذْتُ كَذَا وَ إِنْ شِئْتُ أَخَذْتُ كَذَا.[٣]

عَلِی بْنِ أَبِی حَمْزَةَ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَی أَبِی عَبْدِ اللَّهِ† ...قَالَ لِی: إِنِّی أَتَكَلَّمُ بِالْحَرْفِ الْوَاحِدِ لِی فِیهِ سَبْعُونَ وَجْهاً، إِنْ شِئْتُ أُحَدِّثُ كَذَا وَ إِنْ شِئْتُ أُحَدِّثُ كَذَا؛[٤]

علی بن ابی حمزه می‌گوید: به خدمت امام صادق† رسیدم... امام فرمود: من حرفی می‌زنم كه هفتاد صورت داشته باشد، این طور بگویم یا آن طور بگویم.

و در روایاتی به وجود محکم و متشابه تصریح شده است:

إِنَّ أَمْرَ النَّبِیˆ مِثْلُ الْقُرْآنِ نَاسِخٌ وَ مَنْسُوخٌ وَ خَاصٌّ وَ عَامٌّ وَ مُحْكَمٌ وَ مُتَشَابِهٌ وَ قَدْ كَانَ یكُونُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِˆ الْكَلَامُ لَهُ وَجْهَانِ وَ كَلَامٌ عَامٌّ وَ كَلَامٌ خَاصٌّ مِثْلُ الْقُرْآنِ وَ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِی كِتَابِهِ: ﴿مَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانتَهُوا٦٤٨٣٠;، فَیشْتَبِهُ عَلَی مَنْ لَمْ یعْرِفْ وَ لَمْ یدْرِ مَا عَنَی اللَّهُ بِهِ وَ رَسُولُهُ؛[٥]‌

[١]. بحار الأنوار، ج‌٢، ص ١٨٤؛معانی الأخبار، ص ١.

[٢]. معانی الأخبار، ص ١.

[٣]. بحار الأنوار، ج ‌٢، ص ١٩٩؛ معانی الأخبار، ص٤٠٧.

[٤]. الخرائج و الجرائح، ج ‌٢، ص ٧٦٢.

[٥]. اعتقادات الإمامیة و تصحیح الاعتقاد، ج‌١، ص١٢٠.