علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ١٤٨ - مأخذشناسی و ارزیابی سندی اصل نزول سوره هل اتی

ابن بطریق،خصائص الوحی المبین، تحقیق: شیخ مالک محمودی، قم: دار القرآن الکریم، ١٤١٧ ق،
ص١٧٥ ـ ١٨٢.

ابن طاووس (م٦٦٤ ق)،اقبال الاعمال، تحقیق: جواد قیومی اصفهانی، قم: مکتب الاعلام الاسلامی، ١٤١٤ق، ج ٢، ص ٣٧٤ ـ ٣٧٧.

ابن طاووس،الطرائف، الطبعة الاولی، قم: مطبعه الخیام، ١٣٩٩ق، ص١٠٧ـ١١٠.

ابن طاووس،سعد السعود، قم: منشورات الرضی، ١٣٦٣، ص١٤١ ـ ١٤٤ و ٢٩١.

ابن طاووس ،کشف الغمة، بیروت: دار الاضواء، ١٤٠٥ق، ج ١، ص ٣٠٧.

تحقیق: سید احمد حسینی،نهج الایمان، مشهد: مجتمع امام هادی†، ١٤١٨، ص١٧٢ ـ ١٧٥.

علامه حلی (م.٧٢٦ ﻫ)،الرسالة السعدیة، تحقیق: عبد الحسین محمد علی، الطبعة الاولی، قم: کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی، ١٤١٠ق، ص٢٠.

ـــــ ،منتهی المطلب، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا، ج ٢، ص ٦١٢.

ـــــ ،کشف المراد، تحقیق: آیت الله حسن زاده آملی، الطبعة السابعة، قم: مؤسسة النشر الاسلامی، ١٤١٧ق، ص٥٢٥.

علی بن یونس عاملی (م٨٧٧ ق)، الصراط المستقیم، تحقیق: محمد باقر بهبودی، تهران: مکتبة المرتضویة، ١٣٨٤، ج ١، ص ١٨٢ـ١٨٤ و ٢٥٨.

محقق اردبیلی (م٩٩٣ق)، زبدة البیان، تحقیق: محمد باقر بهبودی، مکتبة المرتضویة، ص ٤٢٢ ـ ٤٢٤.

اکنون پرسش مهم این است که آیا می‌توان همه اخبار بیانگر نزول سورۀ دهر در شأن اهل بیت‰ را در همۀ این منابع، جعل و نویسندگان آنها را جعّال و دروغ‌پرداز یا گزارشگر دروغ و جعل دانست؟ چنین امری معقول و منطقی نمی‌نماید و پاسخ به این پرسش، طبعاً منفی است.

٢. شهرت روایی و تواتر معنوی

اگر سیر نقل روایاتِ سبب نزول‰ سورۀ دهر را در گذر زمان دنبال نماییم، در می‌یابیم که اصل نزول سورۀ﴿هَلْ أَتَى٦٤٨٣٠; در شأن اهل بیت‰ ـ که قدر مشترک همۀ اعضای این خانواده حدیثی است ـ ، با توجه به تعدد طرق نقل و کثرت راویانِ غالباً عامّی مذهبِ آن در هر طبقه، از حدّ شهرت و استفاضه گذشته و به تواتر معنوی نزدیک گردیده است. از این رو،‌ دیگر جایی برای تردید در صحت اصل این موضوع باقی نمی‌ماند. نمودار زیر نشان‌دهندۀ تعداد راویان این مجموعه روایی در هر طبقه است. [١]

نمودار طبقه‌بندی برخی راویانِ روایات نزول سورۀ دهر در شان اهل بیت‰:

* استادیار دانشگاه فردوسی مشهد.