یعنی اثبات جرم را سخت کرده است، ولی ما به این نکته اشاره می‌کنیم که نظریه‌پردازان برچسب‌زنی نیز به این نکته رسیده‌اند که باید به سراغ نفی مجازات‌گرایی بروند و اسلام از ابتدا به این نکته توجه داشته است.

امام علی†، در حدیثی درباره نهی از غیبت نمودن مردم به این مطلب، اشاره فرموده است:

سزوار است کسانی که از عیوب پاک‌اند، از آلودگی به گناهان سالم‌اند، نسبت به گناه‌کاران و اهل معصیت، دلسوزی نمایند[١].[٢]

دلسوزی درباره اهل معصیت را می‌توان به عنوان نفی مجازات‌گرایی ارزیابی کرد.

٥ . ٢ ـ ٦ . فرهنگ سازی تساهل

امام علی† در حدیثی ـ که پیش‌تر نیز آورده شد ـ فرموده است:

از لغزش جوان‌مردان (و افراد با شخصیت) چشم‌پوشی کنید؛ چرا که هیچ یک از آنها نمی‌لغزد، مگر این که دست خدا در دست اوست و او را بلند می‌نماید[٣].[٤]

این حدیث، می‌تواند ناظر به توجه دادن جامعه به این نکته باشد که لازم نیست با هر کجروی‌ای مقابله کنیم و این، یکی از ابعاد شایان توجه در فرهنگ‌سازی تساهل است. با توجه به نکته‌ای که ابن میثم در شرح حدیث آورده است و این که دست خدا در دست آنهاست و آنان را بلند می‌کند، این کنایه از وابستگی‌های آنان به خدا و جبران حال ایشان توسط اوست توضیح آن که جوان‌مردی، فضیلت بزرگی است که باعث جلب توجه مردم و میل قلبی و کمک آنان می‌گردد. بدین ترتیب، خطاکارِ جوان‌مرد، برای عنایت خدا، و همچنین به پا ساختن و جبران لغزش خود، آمادگی پیدا می‌کند.

نتیجه‌

در این پژوهش با بررسی دیدگاه برچسب‌زنی و استخراج گزاره‌های این نظریه، به سؤالاتی دست یافتیم که آنها را به احادیث اهل بیت‰ عرضه کرده و در پی پاسخ این پرسش‌ها در احادیث اهل بیت‰ بودیم. همان‌گونه که ملاحظه شد، روش ما نیز در این تحقیق، تحلیل محتوای کیفی احادیث اهل بیت‰ نه تنها به این محورها توجه داشته‌اند،‌ بلکه برای آن پاسخ‌هایی نیز بیان فرموده‌اند. در حقیقت پاسخ این پرسش‌ها در دین وجود دارد. نکات مورد توجه در این پژوهش را در چهار بند بیان می‌کنیم: نگارنده در پایان‌نامه بر محورهای کلی نظریه برچسب‌زنی تأکید داشته و غرض از این تحقیق مقایسه‌سنجی میان نظریه برچسب‌زنی و احادیث اهل بیت‰ نبود.

نکته دوم، که در پی نکته قبلی می‌توان بیان کرد، این است که ما در این پژوهش توجه داشتیم که

[١]. مواعظ امامان، ترجمه ج ١٧ بحارالأنوار، ص ٢٤٤.

[٢]. کافی، ج ٢، ص ٤٣٥.

[٣]. کافی،‌ ترجمه مصطفوی، ج ٤، ص ١٦٨.

[٤]. در صفحات ٧٩ ـ‌ ٨٣ همین نوشته.