این حدیث نیز می‌تواند ناظر به نوعی کنترل ارزشی باشد (بسیار نزدیک به کفر در صورت تجسس) و هم فرهنگ‌سازی برای منع تجسس است (با توجه به اشاعه مطلب به عنوان آموزه‌ای دینی).

در جای دیگری، امام صادق†، به این مضمون اشاره دارد. امام† از پیامبر خداˆ نقل کرده که فرمود:

ای گروهی که به زبان، اسلام آورده و ایمان به دلش نرسیده مسلمانان را نکوهش نکنید و درباره عیب‌های آنان، جستجو نکنید؛ زیرا هر که عیب‌های آنها را جستجو کند، خداوند، عیب‌های او را دنبال می‌کند، و هر که خداوند، عیبش را دنبال کند، رسوایش می‌کند، گرچه در خانه‌اش باشد[٢].[٣]

این حدیث، ناظر به نوعی کنترل ارزشی است (این که بدانیم در صورت تجسس در زندگی دیگران، خودمان هم یقیناً مفتضح خواهیم شد). همچنین به فرهنگ‌سازی برای منع تجسس در امور دیگران نیز اشاره دارد (با توجه به اشاعه مطلب به عنوان آموزه‌ای دینی).

٣ ـ ١ ـ ٦ . منع برچسب‌زنی

یکی از راه‌کارهای کنترلی، منع برچسب‌زنی در زندگی افراد جامعه و برچسب‌زدن به آنهاست که در برخی احادیث، به آن اشاره شده است. پیامبر خداˆ فرموه است:

و هیچ یک از شما، احدی از خلق خدا را خوار و سبک نشمارد؛ زیرا که نمی‌تواند دوست خداند، کدام یک از آنان است[٤].[٥]

این حدیث، بویژه در جمع با حدیث بعد، می‌تواند هم ناظر به نوعی کنترل ارزشی و عاطفی باشد؛ با این تذکر که هر آن، ممکن است به یکی از اولیای خدا، توهین کنیم، با اشاره به آثار سوء توهین به اولیای خدا، و هم فرهنگ‌سازی در منع برچسب‌زنی است (با توجه به اشاعه مطلب به عنوان آموزه‌ای دینی).

در حدیث بالا هم می‌تواند ناظر به نوعی کنترل ارزشی یا عاطفی باشد (خروج از ولایت خدا در صورت برچسب‌زنی)، و هم فرهنگ‌سازی در منع برچسب‌زنی است (با توجه به اشاعه مطلب به عنوان آموزه‌ای دینی).

٢ ـ ٦ . فرهنگ‌سازی مقابله با برچسب‌زنی

امام صادق†، در حدیثی از پیامبر خداˆ نقل کرده که فرموده:

[١] . نهج‌البلاغة، نامه ٦٩ .

[٢] . الکافی، ج ٦، ص ١٩.

[٣] . سنن النبی، ص ١٥٧.

[٤] .نهج البلاغة، حکمت ١٤٦.

[٥] .ترجمه گویا، ج ٣، ص ٢٧٤.