مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٥٨ - افزایش التهابها

این خواست حدی نخواهد داشت.

علم دوستی هم همین حالت را دارد. در حدیثی از پیغمبر اکرم صلی الله علیه و آله آمده است:

«مَنهومانِ لا یشْبَعانِ طالِبُ عِلْمٍ وَ طالِبُ مالٍ» یعنی دو گرسنه هرگز سیر نمیشوند: یکی جوینده علم و دیگر طالب ثروت، هرچه بیشتر به آنها داده شود اشتهاشان تیزتر میگردد.

جاه طلبی بشر هم از همین قبیل است. ظرفیت بشر از نظر جاه طلبی پایان ناپذیر است. هر فردی هر مقام اجتماعی و هر پست عالی را که به دست آورد باز هم طالب مقام بالاتر است؛ و اساساً هرجا که پای حس تملک به میان بیاید از پایان پذیری خبری نیست.

غریزه جنسی دو جنبه دارد: جنبه جسمانی و جنبه روحی. از جنبه جسمی محدود است. از این نظر یک زن یا دو زن برای اشباع مرد کافی است، ولی از نظر تنوع طلبی و عطش روحیای که در این ناحیه ممکن است به وجود آید شکل دیگری دارد.

قبلًا اشاره کردیم که حالت روحی مربوط به این موضوع دو نوع است: یکی آن است که به اصطلاح «عشق» نامیده میشود و همان چیزی است که در میان فلاسفه و مخصوصاً فلاسفه الهی مطرح است که آیا ریشه و هدف عشق واقعی، جسمی و جنسی است و یا ریشه و هدف دیگری دارد که صد در صد روحی است و یا شقّ سومی در کار است و آن اینکه از لحاظ ریشه جنسی است ولی بعد حالت معنوی پیدا میکند و متوجه هدفهای غیرجنسی میگردد؟.

این عطش روحی فعلًا محل بحث ما نیست. این نوع از عطش همیشه جنبه فردی و شخصی دارد یعنی به موضوع خاص و شخص خاص تعلق میگیرد و رابطه او را با غیر او قطع میکند. این نوع از عطش در زمینه محدودیتها و محرومیتها به وجود میآید.

نوع دیگر عطش روحی آن است که به صورت حرص و آز درمیآید که از شوؤن حس تملک است ویا آمیختهای است از دو غریزه پایان ناپذیر: شهوت جنسی و حس تملک. آن همان است که در صاحبان حرمسراهای قدیم و در اغلب پولداران و غیرپولداران عصر ما وجود دارد. این نوع از عطش تمایل به تنوع دارد. از یکی سیر میشود و متوجه دیگری میگردد. در عین اینکه دهها نفر در اختیار دارد در بند دهها