مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٧٢ - پاسخهای استاد

میکردند و در کوچهها پهلو به پهلوی میرفتند و در مسجد با هم نماز میکردند.

حجاب و خواجه داری در ایام ولید دوم (١٢٦- ١٢٧ هجری) معمول شد.

گوشه گیری زنان از آنجا پدید آمد که در ایام حیض و نفاس بر مردان حرام بودند.».

حجاب در این سخن ویل دورانت به همان معنای پرده نشینی آمده است نه ستر، و معلوم نیست که نظر مؤلّف در اینجا ردّ کلام اوست یا تأیید آن. اگر منظور ردّ است پس چرا خودشان در مواردی میگویند حجاب در اسلام به معنای پرده نشینی نیست، و اگر منظور تأیید است ذکر آن در این سیاق صحیح نیست.

پاسخ مقصود ویل دورانت ستر است، جملههای بعد کاملًا روشن میکند.

***. صفحه ٣٨٩.

جواهر لعل نهرو نخست وزیر فقید هند نیز معتقد است که حجاب از ملل غیرمسلمان روم و ایران به جهان اسلام وارد شد. در کتاب نگاهی به تاریخ جهان جلد اول صفحه ٣٢٨ ضمن ستایش از تمدن اسلامی، به تغییراتی که بعدها پیدا شد اشاره میکند و از آن جمله میگوید:

«یک تغییر بزرگ و تأسفآور نیز تدریجاً روی نمود و آن در وضع زنان بود. در میان زنان عرب رسم حجاب و پرده وجود نداشت. زنان عرب جدا از مردان و پنهان از ایشان زندگی نمیکردند بلکه در اماکن عمومی حضور مییافتند، به مسجدها و مجالس وعظ و خطابه میرفتند و حتی خودشان به وعظ و خطابه میپرداختند. اما عربها نیز بر اثر موفقیتها تدریجاً بیش از پیش رسمی را که در دو امپراطوری مجاورشان یعنی امپراطوری روم شرقی و امپراطوری ایران وجود داشت اقتباس کردند. عربها امپراطوری روم را شکست دادند و به امپراطوری ایران پایان بخشیدند اما خودشان هم گرفتار عادات و آداب ناپسند این امپراطوریها گشتند. به قراری که نقل شده است مخصوصاً بر اثر نفوذ امپراطوری قسطنطنیه و ایران بود که رسم جدایی زنان از مردان و پرده نشینی ایشان در میان عربها رواج