«وَلْیضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلی جُیوبِهِنَ» این است که با روسریها بر روی سینه و گریبان حائلی قرار دهید. پس وقتی در مقام تحدید و بیان حدود پوشش است و میفرماید با روسریها بر روی گریبانها و سینهها حائلی قرار دهید و نمیگوید بر روی چهره حائلی قرار دهید، معلوم میشود حائل قرار دادن بر روی چهره واجب و لازم نیست.

یک نکته دیگر که باید اینجا اضافه کرد این است که باید دید زنان مسلمان قبل از نزول این آیه روسری را به چه کیفیت به کار میبردهاند؟.

از لحاظ تاریخ مسلّم است که زنان مسلمان قبل از نزول آیات پوشش به حکم عادت معمول آن روز عرب چهره خود را نمیپوشانیدهاند، چنانکه قبلًا نقل کردیم روسری را از پشت گوشها رد کرده و اطراف آن را به پشت خود میانداختهاند و درنتیجه گوشها، گوشوارهها، چهره، گردن و گریبان نمایان بوده است. وقتی در همچو زمینهای دستور داده شد که روسری را بر گریبان بزنند معنای این دستور این است که دو طرف روسری را از جانب راست و چپ به جلو آورده و بهطور چپ و راست بر گریبان بزنند. به کار بردن این دستور موجب میشود گوشها و گوشوارهها و گردن و گریبان پوشیده شود و چهره باز بماند.

به نظر ما در اینکه آیه مورد نظر همین معنی را میفهماند هیچ تردیدی نیست و چون توجه کنیم که آیه در مقام بیان حدود پوشش است و به اصطلاح اصولیین اهمال در مقام بیان جایز نیست، بهطور قطع میفهمیم که پوشانیدن چهره واجب نیست.

٢. در موارد بسیاری که مستقیماً مسأله پوشش یا مسأله جواز و عدم جواز نظر مطرح است ملاحظه میکنیم که در جواب و سؤالهایی که میان افراد و پیشوایان دین رد و بدل شده فقط مسأله «مو» مطرح است و مسأله «رو» به هیچ وجه مطرح نیست؛ یعنی وجه و کفّین مفروغٌ عنه و مسلّم فرض شده است. و ما ذیلًا چند نمونه از این موارد را ذکر میکنیم:

الف. در مورد حرمت نظر به خواهر زن:

صَحیحُ الْبَزَنْطی عَنِ الرِّضا علیه السلام قال: سَأَلْتُهُ عَنِ الرَّجُلِ یحِلُّ لَهُ انْ ینْظُرَ الی شَعْرِ اخْتِ امْرَأَتِهِ؟ فَقالَ: لا الّا انْ تَکونَ مِنَ الْقَواعِدِ. قُلْتُ لَهُ: اخْتُ امْرَأَتِهِ وَالْغَربیةُ