لا تنه عن خلق و تأتي مثله عار عليك اذا فعلت عظيم
و مثال اين آيت در كلام عرب چنين باشد كه:لا تأكل السّمك و تشرب اللّبن، و لا تأكل السّمك و تشرب اللّبن،معنى اوّل نهى باشد از هر دو،و معنى دوم نهى باشد عن الجمع بينهما،معنى آن باشد كه:مع ان تشرب اللّبن.

وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ ،«واو»حال راست،معنى آن‌كه:در آن حال كه شما مى‌دانى خلاف كردند در آن‌كه چه بود كه ايشان مى‌دانستند.

بعضى گفتند:مى‌دانى كه قول شما باطل است،و قول محمّد-عليه السّلام- حقّ است.

قولى ديگر آن است كه:شما مى‌دانى كه [١]بعث و نشور و حساب و كتاب حقّ است.

قولى ديگر آن است كه:شما مى‌دانى كه محمّد-عليه السّلام-حقّ است،و صادق است ازآن‌كه نام [٢]و نعت [٣]و سير او در كتابهاى خود شناخته‌اى [٤]،و در آيت دليل نباشد بر صحّت قول اصحاب معارف براى آن‌كه آيت خاصّ است به جماعتى علما و احبار جهودان كه ايشان وصف رسول-عليه السّلام-از تورات شناخته بودند و پنهان مى‌داشتند براى حبّ رياست را.

اگر گويند:چون دانستند [٥]،نه مؤمن باشند جواب گوييم:دانستن تنها [٦]ايمان نبود تا تصديق با او نبود،چون به بدل تصديق [٧]جحود باشد،ايمان نباشد و علمى [٨]كه بر او مستحقّ ثواب شوند.

وَ أَقِيمُوا الصَّلاٰةَ وَ آتُوا الزَّكٰاةَ ،قديم-جلّ جلاله-چون ايشان را نهى كرد از آنچه در آيت مقدّم رفت،در اين آيت امر كرد ايشان را به نماز و زكات.و كلام در صلات و اصل او و اشتقاق او برفت،في قوله: يُقِيمُونَ الصَّلاٰةَ [٩]... ،و همچونين در معنى اقامت وجهى نباشد اعادت آن را. وَ آتُوا الزَّكٰاةَ ،«ايتاء»،[٧١-ر]اعطا باشد،

[١] .مج،وز+گفت.

[٢] [٣] .همۀ نسخه بدلها+او.

[٤] .مر:دانسته‌ايد.

[٥] .مر:دانستيد.

[٦] .دب:شما.

[٧] .دب،فق،مب،مر+نكنند.

[٨] .دب،آج،لب،فق،مب،مر+را.

[٩] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٣.