أَوْ كَصَيِّبٍ [٣]مِنَ السَّمٰاءِ... ،چنان كه گفت: أَنْ تَأْكُلُوا مِنْ بُيُوتِكُمْ أَوْ بُيُوتِ آبٰائِكُمْ أَوْ بُيُوتِ أُمَّهٰاتِكُمْ... [٤]،چنان كه توبة بن الحميّر گفت:

و قد زعمت ليلى بأنّى فاجر لنفسي تقاها او عليها فجورها
و جرير گفت:

نال الخلافة او كانت له قدرا كما اتى ربّه موسى على قدر
«او»،در هر دو بيت به معنى«واو»باشد تا به معنى مستقيم شود.و اين وجوه كه گفتيم،مطّرد باشد في قوله تعالى: ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذٰلِكَ فَهِيَ كَالْحِجٰارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً... [٥]،و وجهى در اين آيت هست [٦]كه در آيت ما روان [٧]نباشد،چون آنجا رسيم،گفته شود-ان‌شاءاللّه -تقدير آيت چنين است:او كاصحاب صيّب،على حذف المضاف و اقامة المضاف اليه مقامه،چنان كه شاعر گفت:

لهم مجلس صهب السّبال أذلّة سواسية احرارها و عبيدها
و«صيّب»،باران بود،و اشتقاق او من«صاب يصوب»باشد.و به نزديك بصريان وزن او«فيعل»است[٣٤-پ]،چون:سيّد و ميّت.و به نزديك كوفيان، «فعيل» [٨].

مِنَ السَّمٰاءِ ،عرب هرچه سايه برافگند از بالا،آن را سماء گويند.سقف خانه را سماء البيت گويند،و به پارسى نيز آسمانه خانه گويند.و ابر را سماء گويند،و اين اسم جنس است،و«لام»در او تعريف جنس است [٩]،واحد و جمع

[١] .اساس:ندارد،از مج افزوده شد.

[٢] .اساس:ام،به قياس با نسخۀ مج،تصحيح شد.

[٣] .ضبط قرآن مجيد:او كصيّب.

[٤] .سورۀ نور(٢٤)آيۀ ٦١.

[٥] .سورۀ بقره(٢)آيۀ ٧٤.

[٦] .همۀ نسخه بدلها:و در اين آيت وجهى ديگر است.

[٧] .همۀ نسخه بدلها،بجز مج،وز:روا.

[٨] .مج،دب:فيعل.

[٩] .مب،مر:و لام تعريف از براى جنس است.