روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٦٧ - ترجمه
دگر آيت مىگويد: فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْءُ الْأَرْضِ ذَهَباً وَ لَوِ افْتَدىٰ بِهِ [١]... ،اگر زمين پر از زر باز كرده او را باشد به فديه بدهد از او قبول نكنند.
و در خبر است كه رسول-عليه السّلام-گفت:
يحشر النّاس حفاة عراة غرلا، گفت:خلقان را حشر كنند برهنه پابرهنه تن ختنهنكرده،عائشه گفت:يا رسول اللّه!زنان هم برهنه باشند،گفت:بلى،گفت:وا سوأتاه،وا رسوائيا [٢]!رسول -عليه السّلام-گفت:روز قيامت مردان از زنان بىخبر باشند و زنان از مردان.آن روز همه به خود مشغول باشند،كس را پرواى كس نبود، لِكُلِّ امْرِئٍ مِنْهُمْ يَوْمَئِذٍ شَأْنٌ يُغْنِيهِ [٣]،سه جايگاه آن بود كه كس[كس] [٤]را ياد نكند:نزديك آنكه نامهها پرّان شود،يكى را نامه به دست راست مىدهند و يكى را به دست چپ،عند آن مردم متحيّر باشند.و آنگه كه به نزديك ترازو آيند،و حقتعالى حساب خلقان كند يكى را حسنات ترجيح دارد و يكى را سيّئات،در آن[٧٨-پ]حال بنده متحيّر بود، يكبار با حسنات مىنگرد و يكبار با سيّئت [٥]،تا خود رجحان كدام را خواهد بودن.و عند آنكه به سر دو راه رسد [٦]كه گروهى را [٧]به دست راست به بهشت مىبرند [٨]،و گروهى را به دست چپ به دوزخ مىبرند.آنجا نيز متحيّر باشد [٩]كه نداند كه او را به كدام دست خواهند بردن،اعاذنا اللّه في ذلك اليوم من اهواله و شدائده بمنّه و رحمته.
وَ لاٰ هُمْ يُنْصَرُونَ ،و نه ايشان را يارى كنند.«نصرت»،معونت باشد،و ضدّ او خذلان بود.و انصار جمع ناصر بود،و انصار رسول-عليه السّلام-اعوان او بودند از اهل مدينه.و انتصار انتقام بود،و تنصّر آن باشد كه ترسا شد،و نصرانى منسوب است با جايى كه آن را ناصره گويند،و نصارى جمع او باشد،و نصرت السّماء آن باشد كه باران بباريد از آسمان،و نصرت به معنى عطا باشد،چنان كه شاعر گفت:
[١] .سورۀ آل عمران(٣)آيۀ ٩١.
[٢] .همۀ نسخه بدلها:وا رسوائى.
[٣] .سورۀ عبس(٨٠)آيۀ ٣٧.
[٤] .اساس:ندارد،از مج افزوده شد.
[٥] .مب،مر:سيئات.
[٦] .همۀ نسخه بدلها:رسند.
[٧] .آج،لب،فق،مر+ببينند.
[٨] .آج،لب،مر:مىروند.
[٩] .آج،لب،فق،مب:باشند.