روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٤٤ - آية التسمية
الشّيطان،گفت:من از بر شيطان مىآيم،زهر قاتل يك ساعت بخورد و هيچ زيان نداشت او را،آنچه مىخواهد بدهيد تا برود [١].صدهزار [٢]درم بدادند،آنگه عبد المسيح اين بيتها بگفت:
أبعد المنذرين أرى سواما
تروح بالخورنق و السّدير
تحاماه فوارس كلّ قوم
مخافة ضيغم عالى الزّئير
و صرنا بعد هلك أبي قبيس
كمثل الشّاة فى اليوم المطير
تقاسمنا القبائل من معدّ
علانية كأيسار الجزور
نؤدّى الخرج بعد خراج كسرى
و خرج من قريظة و النّضير
كذاك الدّول [٣]دولته سجال
فيوم من مساءة أو سرور
اين طرفى است از اخبار و آثار در فضل اين آيت.
اكنون بدان كه: بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ ،آيتى است از فاتحة الكتاب و از هر سورتى.و اين مذهب احمد و اسحاق و ابو ثور و ابو عبيده و عطاء و زهرى و عبد اللّه بن مبارك است.و مذهب شافعى آن است كه:اين آيت از فاتحه،آيتى است تمام،و از ديگر سورتها بعضى از آيتى است،اين را با ما بعد [٤]آيتى شمارند [٥]بر يك قول،و قول ديگر:موافق قول ما و اين [٦]فقهاست كه گفتيم.
و مذهب ابو حنيفه و مالك و اوزاعى آن است كه:از قرآن نيست و نه از الحمد آيتى هست،و نه از ديگر سورتها.و مالك گويد:در نماز خواندن مكروه است.
و از ابو الحسن كرخى دو روايت است:يكى موافق مذهب ما،و يكى به مذهب [٧]ابو حنيفه،اين اختلاف فقهاست در اين آيت.
اما دليل بر مذهب صحيح از اين مذاهب چند چيز است:يكى آنكه،به اتّفاق و اجماع امّت،اين آيت بعضى است از آيتى در سورة النّمل.و اگر همۀ امّت را
[١] .مج:بروند.
[٢] .مج:مصادره كردند بر صد،دب،فق:مصالحه كردند بر صد.
[٣] .همۀ نسخه بدلها:الدّهر.
[٤] .همۀ نسخه بدلها+اين.
[٥] .همۀ نسخه بدلها:شمارد.
[٦] .وز،فق،مر+قول.
[٧] .همۀ نسخه بدلها:موافق مذهب.