روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣١٤ - ترجمه

و انشد:

انى امرؤ من مدحه هائد
اى تائب.بهرى دگر گفتند:لانّهم هادوا عن الاسلام،اى مالوا،براى آن‌كه از ايمان بچسپيدند [١]و ميل كردند،تقول العرب:هاد يهود اذا مال،قال امرؤ القيس:

قد علمت سلمى و جاراتها انّي من النّاس لها هائد
اى،اليها مايل.

و ابو عمرو بن العلاء گفت:لانّهم يتهوّدون عند قراءة التّوراة،اى يتحرّكون، براى آن‌كه چون تورات خوانند جنبند،و گويند:براى آن چنين مى‌كنيم كه چون خداى تعالى تورات به موسى فرستاد،آسمان و زمين بجنبيد.

وَ النَّصٰارىٰ ،علما خلاف كردند در سبب تسميت ايشان به اين نام:

زهرى گفت:براى آن ترسايان را نصارى خوانند كه حواريان ايشان گفتند:

نَحْنُ أَنْصٰارُ اللّٰهِ [٢] .

مقاتل گفت:ايشان را براى آن نصارى خواندند كه ايشان در دهى بودند كه آن را ناصره خواندند،نسبت كرد ايشان را به آن.

خليل احمد گفت:نصارى جمع نصران باشد،كندمان و ندامى،و انشد:

يراه [٣]اذا زار العشىّ محنّفا و يضحي [٤]لديه و هو نصران شامس [٥]
پس«يا»ى نسبت در او فزودند،چنان كه در لحيانىّ و رقبانىّ لكثير اللحية و عظيم الرّقبة.

و زجّاج گفت:شايد كه نصارى جمع نصرى بود،چنان كه بعير مهرىّ و ابل مهارىّ،و اين شترى باشد منسوب الى مهرة و هى قبيلة،همچنين ايشان منسوبند الى نصرة قرية كان عيسى-عليه السّلام-ينزلها،دهى كه عيسى-عليه السّلام-آنجا فرود آمدى.