روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٥٣ - ترجمه

گفت:

هؤلاء خطباء امّتك يقولون ما لا يفعلون و يأمرون النّاس بالبرّ و ينسون [١]انفسهم ،اينان خطيبان امّت تواند كه گفتند و برآن كار نكردند،و مردمان را امربه‌معروف كردند و خويشتن كار نبستند.

و ابو هريره روايت كند كه رسول-عليه السّلام-گفت:

انّ اشدّ النّاس عذابا يوم القيامة عالم لم ينفعه اللّه بعلمه ،گفت:سخت‌تر كس به عذاب روز قيامت عالمى باشد كه او را به علم خود منفعت نبود.

جندب بن عبد اللّه روايت كند كه رسول-عليه السّلام-گفت:مثل آن‌كس كه مردم را خير آموزد و او كار نبندد،مثل چراغ [٢]باشد كه خويشتن را مى‌سوزد و ديگران را مى‌فروزد [٣]،و چنان بود كه شاعر گفت:

و من يعظ الرّجال بقول حقّ فيحفظ عنه و هو له مضيع
كعاصى اللّه في مال حواه و وارثه [٤]له فيه مطيع
فيسعد بالّذي كسبت يداه سواه و ذلك الغبن الفظيع
و عبد اللّه مسعود روايت كند كه رسول-عليه السّلام-گفت:فردا [٥]قيامت مرد را رها نكنند كه قدم از قدم بر گيرد تا از عهدۀ چند چيز به در نيايد:از برنايى كه به چه [٦]به پيرى رسانيد [٧]،و از عمر كه در چه صرف كرد [٨]،و از مالش كه از كجا كسب كرد و كجا خرج كرد،و از علمش كه برآن كار كرد يا نكرد،و انشد محمّد بن الجهم:

اذا انت لم ينفعك علمك لم تجد لعلمك مخلوقا من النّاس يقبله
و ان صانك العلم الّذي قد حملته اتاك له من يجتنيه و يحمله
و مالك دينار گفت خداى تعالى وحى كرد به عيسى مريم-عليهما السّلام- كه:يا عيسى!وعظ كن مردمان را و تو متّعظ شو،و اگر متّعظ نشوى از من شرم دار.

و حسن بصرى به اين بيت بسيار تمثّل كردى: