روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٩٥ - ترجمه
تفكّر.گفت:در چه تفكّر مىكنى؟گفتند:در آفريدگار.گفت:تفكّر مكنى در خداى كه فكر به او محيط نشود،و لكن در خلق خداى تفكر كنى كه خداى تعالى هفت آسمان و هفت زمين بيافريد،از زمين تا به زمين [١]پانصدساله راه،و كثافۀ [٢]هر زمينى پانصدساله راه،و از زمين تا آسمان پانصدساله راه،و از هر آسمانى تا به ديگر پانصدساله راه،و كثافۀ [٣]هر آسمانى پانصدساله راه.و از بالاى آسمان هفتم دريايى آفريد،عمق آن چندان كه از بالاى هفت آسمان تا به زير هفتم زمين،در آن دريا خداى را فريشتهاى است كه،لم يجاوز الماء كعبه،كه آب آن دريا از كعب او در گذشته نيست.
وهب منبّه گفت:كادت الأشياء ان تكون [٤]سبعا،نزديك بود كه چيزها همه هفت شود،آسمانها هفت [٥]و زمينها هفت،كوهها هفت [٦]،و درياها هفت [٧]،و عمر دنيا هفت هزار سال است.و ايّام هفت است،و كواكب سيّاره هفت است،و طواف خانه هفت است،و سعى و صفا و مروه و رمى الجمار هفت است،و درهاى دوزخ هفت است،و در كات او هفت است،و امتحان يوسف در زندان هفت سال بود،و سبب خلاص او در خواب ملك هفت گاو [٨]بود في قوله: إِنِّي أَرىٰ سَبْعَ بَقَرٰاتٍ سِمٰانٍ يَأْكُلُهُنَّ سَبْعٌ عِجٰافٌ وَ سَبْعَ سُنْبُلاٰتٍ خُضْرٍ [٩].
و كرامت سيّد اوّلين و آخرين [١٠]هفت است،في قوله: وَ لَقَدْ آتَيْنٰاكَ سَبْعاً مِنَ الْمَثٰانِي وَ الْقُرْآنَ الْعَظِيمَ [١١].و قرآن هفت سبع است،و تركيب بنى آدم بر هفت اندام است،و آفرينش او از هفت چيز است،في قوله تعالى: وَ لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسٰانَ مِنْ سُلاٰلَةٍ مِنْ طِينٍ، ثُمَّ جَعَلْنٰاهُ نُطْفَةً فِي قَرٰارٍ مَكِينٍ، ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً ،الى قوله:
فَتَبٰارَكَ اللّٰهُ أَحْسَنُ الْخٰالِقِينَ [١٢] .و روزى و غذاى آدمى او هفت چيز است،فى قوله:
[١] .آج،لب:زمينى،فق،مب،ها:از زمينى تا به زمينى،مر:از زمينى تا به زمين ديگر.
[٢] .مج:كثافت.
[٣] .مج،آج،لب،فق،مر:كثافت.
[٤] .همۀ نسخه بدلها:يكون.
[٥] .همۀ نسخه بدلها+است.
[٦] [٧] .همۀ نسخه بدلها،بجز مب،مر+است.
[٨] .مج،آج،لب،فق:گاف.
[٩] .سورۀ يوسف(١٢)آيۀ ٤٣.
[١٠] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:الاوّلين و الآخرين.
[١١] .سورۀ حجر(١٥)آيۀ ٨٧.
[١٢] .سورۀ مؤمنون(٢٣)آيۀ ١٢ تا ١٤.