روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٣ - سورة فاتحة الكتاب

أكلت برقية حقّ، اگر كسى به فسون باطل چيزى خورد[٦-پ]تو با [١]فسون حق خواهى خوردن.

امّا«صلاة»:اخبار متظاهر است به آن‌كه رسول-صلّى اللّه عليه و آله و سلّم-اين سوره را صلاة خواند تا بدانند كه نماز تمام [٢]نباشد الّا بدان [٣].ابو هريره روايت كند از رسول-عليه الصّلاة و السّلام-كه گفت،خداى تعالى گفت:

قسمت الصّلاة بيني و بين عبدي،يعنى سورة الفاتحة نصفين فنصفها لي و نصفها لعبدي و لعبدي ما سأل، گفت:من قسمت كردم نماز را يعنى سورۀ فاتحة الكتاب را از ميان من [٤]و ميان بنده‌ام دونيمه.يك‌نيمه مراست و يك‌نيمه بنده را [٥]،و بندۀ مراست آنچه بخواست.

آنگه گفت:چون بنده [٦]گويد:

اَلْحَمْدُ لِلّٰهِ رَبِّ الْعٰالَمِينَ [٧] ،خداى تعالى گويد:

حمدني عبدي ،بندۀ من حمد من گفت.و چون گويد:

اَلرَّحْمٰنِ الرَّحِيمِ [٨] ،خداى تعالى گويد:

اثنى على عبدي ،بندۀ من بر من ثنا گفت.و چون گفت:

مٰالِكِ يَوْمِ الدِّينِ [٩] ،خداى تعالى گويد:

مجدني عبدي ،بندۀ من مجد من مى‌گويد:چون گويد:

إِيّٰاكَ نَعْبُدُ وَ إِيّٰاكَ نَسْتَعِينُ [١٠] ،خداى تعالى گويد:

هذا بيني و بين عبدي، اين از ميان من و بندۀ من است.چون گويد:

اِهْدِنَا الصِّرٰاطَ الْمُسْتَقِيمَ [١١] -تا به آخر سورت،خداى تعالى گويد:

هذا لعبدي و لعبدي ما سأل ،اين بندۀ مراست خاصّه، و او راست آنچه بخواست از من.

اكنون اهل علم خلاف كردند در آن‌كه اين سورت مكّى است يا مدنى؟ مجاهد و عطا گفتند:مدنى است،و قتاده و عبد اللّه عبّاس گفتند:مكّى است.و بعضى ديگر گفتند:اين سورت هم مكّى است و هم مدنى [١٢]از عظم شأن او يك‌بار