بدان كه سورتهاى قرآن [٥]،هرچند سورت را نامى است مخصوص،و آن جمله در خبرى [٦]جامع است.واثلة بن الاسقع روايت كند كه رسول-صلّى اللّه عليه و آله و سلّم-گفت:

اعطيت مكان التّوراة السّبع الطّوال و اعطيت مكان الزّبور المئين [٧]و اعطيت مكان الانجيل المثاني و فضّلت بالمفصّل. رسول-عليه الصّلاة و السلام- گفت كه:مرا به جاى تورات،اين هفت سورۀ دراز دادند:يعنى«البقره»و«آل عمران»،و«النّساء»،و«المائدة»،و«الانعام»،و«الاعراف»،و«الانفال [٨]»،و «التّوبة».و به جاى زبور،مرا مئين دادند،يعنى سورتهايى كه[كما بيش] [٩]صد آيت است،چون [١٠]:«يونس»،و«هود»،و«يوسف»،و«بنى اسرايل»و «كهف»و مانند آن.و به جاى انجيل،مرا«مثانى»دادند،يعنى [١١]سورتهايى كه زير صد آيت [١٢]است.

و براى آنش«مثانى»گويند [١٣]كه ثوانى مئين است،و روا بود كه براى آنش مثانى گويند [١٤]كه اين سورتها مضاف با مئين دو باشد،آنگه هر دو بهم دوم«سبع طوال»باشد.و حسن بصرى گفته است:مراد به«مثانى»،فاتحة الكتاب است،و اين

[١] .مر:حروف.

[٢] .مج،آج،لب،فق،وز:الف.

[٣] .مب:حروف.

[٤] .دب،آج،لب،فق،مب،مر:بمعنى.

[٥] .همۀ نسخه بدلها+را.

[٦] .مج:چيزى.

[٧] .اساس و ديگر نسخه بدلها:المائتين.

[٨] .مج،دب،وز:ندارد،كه بر متن راجح مى‌نمايد.

[٩] .اساس:ندارد،از مج افزوده شد.

[١٠] .همۀ نسخه بدلها+انفال.

[١١] .مج،دب،آج،لب،فق،مر+اين.

[١٢] .مج،وز:كه فرود مئين.

[١٣] .مج،آج،لب،فق،وز،مب،مر:خواند،دب:خوانند.

[١٤] .همۀ نسخه بدلها:خواند.