و مراد به اين«مغضوب عليهم»،جهودانند بر قول جمهور مفسّران از:عبد اللّه عبّاس و عبد اللّه مسعود و بيشتر صحابۀ رسول-عليه السّلام-و موافقت آيت في قوله تعالى: مَنْ لَعَنَهُ اللّٰهُ وَ غَضِبَ عَلَيْهِ [١]...،و مراد به اين [٢]جهودانند.

و عبد الله بن شقيق روايت كرد از بعضى صحابه كه گفت:رسول-صلّى اللّه عليه و آله و سلّم-در وادى القرى با جهودان كارزار مى‌كرد.مردى از بلقين [٣]گفت:يا رسول اللّه!اينان كه‌اند كه با تو كارزار مى‌كنند؟گفت:

اَلْمَغْضُوبِ [٤]عَلَيْهِمْ .

گفت:آن ديگران كه‌اند؟گفت:

هم الضّالّون، و اشارت به ترسايان كرد.و اين موافق [٥]دو آيت است در حقّ جهودان و ترسايان كه: وَ غَضِبَ عَلَيْهِ وَ جَعَلَ مِنْهُمُ الْقِرَدَةَ [١٦-ر] وَ الْخَنٰازِيرَ [٦]...،و قوله تعالى در حقّ ترسايان: قَدْ ضَلُّوا مِنْ قَبْلُ وَ أَضَلُّوا كَثِيراً وَ ضَلُّوا عَنْ سَوٰاءِ السَّبِيلِ [٧].و اگر بر عموم حمل كنند روا باشد،جز آن‌كه اخبار و قرآن بر اين آمد.[قوله] [٨]: وَ لاَ الضّٰالِّينَ ،و اصل «ضلال»،هلاك باشد،يقال:ضلّ الماء فى اللّبن اذا ذهب و خفى فيه [٩].و وجوه ضلال در جاى خود گفته آيد-بمشيّة اللّه تعالى و عونه.

و ذهاب از راه حق و [١٠]وجه صواب ضلال باشد،يقال:ضلّ عن الطّريق و أضلّه غيره،و:فلان ضال و مضلّل اذا كان على غير صواب،و قال الشّاعر:

أ لم تسئل تخبّرك الدّيار عن الحىّ المضلّل أين ساروا
و براى آن«لا»كه حرف نفى است بر«غير»عطف كرد كه در او معنى نفى هست،يقال:فلان غير محسن و لا مجمل.و«غير»چون به معنى سوى باشد،نشايد حرف نفى را بر او عطف كردن،لا يقال:القوم عندي غير زيد و لا عمرو.كما لا يقال:

[١] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ٦٠.

[٢] .همۀ نسخه بدلها+آيت.

[٣] .آج،لب:اهل يقين.

[٤] [١٠] .همۀ نسخه بدلها،بجز فق+اين.

[٥] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ٦٠.

[٦] .سورۀ مائده(٥)آيۀ ٧٧.

[٧] .اساس:ندارد،از مج افزوده شد.

[٨] .همۀ نسخه بدلها:اذا خفى و ذهب فيه.

[٩] .همۀ نسخه بدلها+از.