روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٢٢
اين قول زجّاج است.
و ابو عبيده مىگويد:سبت آن روز است كه سبت فيه خلق كلّ شىء،اى قطع.
پس بر اين قول [١]سبت قطع بود،و گفتهاند:سبت راحت باشد و سكون،و منه السّبات لنوم [٢]العليل [٣]،و قوله: وَ جَعَلْنٰا نَوْمَكُمْ سُبٰاتاً [٤]،و مرد خفته را مسبوت گويند لأنّ السّبات ادركه و اخذه.و قطع براى آنكه گفتند كه:خداى تعالى آغاز خلق اشيا [٥]روز شنبد [٦]كرد تا روز آدينه [٧]آدينه نماز ديگر تمامى شش روز،چنان كه گفت:
خَلَقَ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضَ وَ مٰا بَيْنَهُمٰا فِي سِتَّةِ أَيّٰامٍ [٨]... ،روز شنبه بود تمام كرده بود قطع [٩]خلق را.
و جهودان گفتند:لمّا خلق اللّه الاشياء في ستّة ايّام آخرها يوم الجمعة لحقه تعب- تعالى اللّه عن ذلك علوّا كبيرا-چون به شش روز اينهمه چيزها بيافريد رنجور شد- على زعمهم عليهم لعائن اللّه-فسبت يوم السّبت،اى استراح،روز شنبه بياسود از اين كار،ايشان شنبه روز آسايش دانند،و در اين روز هيچ كارى نكنند.
و اين در عهد داود بود-عليه السّلام-در زمينى كه آن را ابلّه گفتند،خداى تعالى ماهى گرفتن بر ايشان حرام كرد در روز شنبه،پس چون روز شنبه بودى هر ماهى كه در دريا بودى به آن بقعه آمدندى و سر از آب بيرون كردندى و ايمن بودندى ازآنكه كس ايشان را تعرّض نيارستى كردن.چون روز شنبه برفتى ازآنجا بشدندى،و نيز كس اثر ايشان نديدى آنجا چنان كه حقتعالى گفت: إِذْ تَأْتِيهِمْ حِيتٰانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ شُرَّعاً وَ يَوْمَ لاٰ يَسْبِتُونَ لاٰ تَأْتِيهِمْ [١٠]... ،گروهى بايستادند و پيرامن دريا حوضها بكندند و از دريا رهگذر آب بدو بكردند.
چون روز شنبه آن حوضها پر از ماهى شد [١١]كه روز آدينه آب در او افگنده
[١] .همۀ نسخه بدلها+اصل.
[٢] .همۀ نسخه بدلها:النّوم.
[٣] .مج،وز:القليل.
[٤] .سورۀ نبأ(٧٨)آيۀ ٩.
[٥] .دب،آج،لب،فق،مب،مر+را.
[٦] .مج،وز:يكشنبه،دب،آج،لب،مب،مر:شنبه.
[٧] .ديگر نسخه بدلها:ندارد.
[٨] .سورۀ فرقان(٢٥)آيۀ ٥٩.
[٩] .مج،آج،لب،فق،وز+كرد.
[١٠] .سورۀ اعراف(٧)آيۀ ١٦٣.
[١١] .همۀ نسخه بدلها:شدى.