روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٧٦ - ترجمه

فلا تطلبنها يا بن كوز فانّه غذا النّاس مذ فام النّبىّ الجواريا
و انّ الّتي [١]حدّثتها في انوفنا و أعناقنا من الإباء كما هيا
و ديگرى مى‌گويد كه پاى بسته مانده است به دختران ازآن‌كه سفر كند و در زمين برود:

لقد زاد الحياة الىّ حبّا بناتي انّهنّ من الضّعاف
مخافة ان يرين البؤس بعدي و ان يشربن رنقا بعد صاف
و ان يعرين آن‌كسى الجواري فتنبو العين عن كرم عجاف
و لولاهنّ قد سوّمت مهري و فى الرّحمن للضّعفاء كاف
و رسول-صلّى اللّه عليه و على آله-گفت:

من ابتلى من هذه البنات بشيء فاحسن اليهنّ كنّ سترا له من النّار ،گفت:هركه را امتحان كنند به چيزى از اين دختران با ايشان احسان كند فرداى قيامت ايشان او را پرده باشند از دوزخ،يعنى حاجزى و حايلى.

قوله: وَ إِذْ فَرَقْنٰا بِكُمُ الْبَحْرَ ،اى فلقنا،چون بشكافتيم ما دريا را [٢].بيان كرديم كه«اذ»،ظرف زمان ماضى است،و عامل در او فعلى مقدّم است من قوله: اُذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ [٣]... ،و فلق بليغتر باشد از فرق،پس فرق و فلق و فصل و قصل و قطع و فصم و قصم و قضم،چنان كه متناسب‌الحروفند متقارب‌المعنى‌اند.

و فرق آن پاره باشد كه از چيزى جدا كنند،چنان كه گفت: فَانْفَلَقَ فَكٰانَ كُلُّ فِرْقٍ كَالطَّوْدِ الْعَظِيمِ [٤]،و نقيض فرق جمع بود،و فرق مفرق شعر رأس باشد،و فريق من النّاس طائفة،و جماعتى باشند از مردمان.و دريا را براى آن بحر خوانند كه فراخ باشد،و تبحّر فلان فى العلم اذا اتّسع فيه،و متبحّر آن باشد كه در علوم اتّساع و فراخى دارد،و بحر كه شكافتن بود هم از اينجاست كه در شقّ فراخيى پيدا شود،و بحرت اذن النّاقة،گوش شتر بشكافتم.

و بحيره شتر گوش شكافته باشد،و باحر مردى باشد كه چون با او سخن گويند مبهوت شود،و بحرانى منسوب باشد به بحرين و دم بحرانىّ و باحرىّ خونى باشد